ประเพณีปีใหม่ของเผ่ามูเซอดำ : หน้า 85/112

ผลิตดีนะ จะจัดงาน ๗-๑๐ วัน ถ้าไม่ดีก็จัดเพียง ๓ วัน ชาวเขามีหลายเผ่า ครูจะเล่าเฉพาะเผ่า ที่ครูเคยไปเยี่ยมไปสัมผัสมาก็แล้วกันนะ “เผ่ามูเซอดำจะ เขาเรียกตัวเองว่า เผ่า ลานะ พวกนี้นับถือผีกันมาก เช่น ผีบรรพบุรุษ ผีเหย้าผีเรือน ผีประจำหมู่บ้าน ทั้งหญิงสาว ชายหนุ่ม ต่างมีอิสระในการเลือกคู่ครอง ไม่มี การบังคับ ขณะที่ยังเป็นโสดจะเปลี่ยนใจกี่ครั้ง ก็ได้ แต่เมื่อแต่งงานกันแล้ว จะทำตัวอิสระ เปลี่ยนคู่อย่างหนุ่มสาวไม่ได้นะ มิฉะนั้นทั้งคู่ จะต้องเสียค่าปรับให้แก่หมอผี “งานสำคัญของเผ่ามูเซอดำ คืองานวัน ปีใหม่ เขาเรียกว่างาน “กินวอ” ชาวมูเซอดำ ทุกคนจะสวมเสื้อผ้าชุดใหม่ มีการจุดประทัด ยิงปืนแก๊ปให้เกิดเสียงดัง แสดงความยินดี ต้อนรับปีใหม่ มีการเป่าแคนหรือเป่านอ ดีดซึ่ง ในวงเต้นรำ และถือเป็นการต้อนรับชาวเขา เผ่าอื่นและคนต่างถิ่นที่เข้าไปชมงานกินวอด้วย การเต้นรำของเผ่ามูเซอ เรียกว่า “จะดี” จะ T เต้นกันทั้งวันทั้งคืน ไม่ให้เสียงกระทืบเท้าขาด หายไปจนกว่าจะเลิกงาน ดังนั้นจึงต้องมีผู้ผลัด เปลี่ยนกันเต้นอยู่ตลอดเวลา ใครเหนื่อยก็หยุด พักหรือนอนหลับ คนอื่นก็เข้ามาแทนที่ ครูนั่ง ดูนะ สัปหงกแล้ว สัปหงกอีก ลืมตาทีไรก็เห็น ยังเต้นอยู่ไม่รู้เหน็ดเหนื่อย จนสว่างคาตาก็ยัง เต้น จนเราต้องหนี” นะ” “ในช่วงงานกินวอทุกคนต้องหยุดทำงาน “ดีจังเลย หนูชักอยากเป็นสาวเผ่ามูเซอ เสียแล้วซิคะ จะได้หยุดหลายวัน” เสียงนัก ศึกษาที่ชื่อปวีณาแว่วเข้าหูฉัน “ก็ทำงานมาทั้งปี แล้วนี่คะ ควรหยุดพักผ่อนเสียงบ้าง” “อาจารย์ครับ ถ้าเกิดมีใครขยันทำงาน เล่าครับ” ไกด์ไมเคิลถาม “ก็ถูกปรับแรงเชียวละ เขายกเว้นอย่าง เดียวที่ทำได้ คือ งานกรีดยางฝิ่นเท่านั้น เพราะ เกรงเสียผลประโยชน์ ซึ่งเป็นรายได้สำคัญ “อ้อ...งานกินวอ จะมีการเลี้ยงผีด้วยการ ฆ่าหมูทุกวันจนกว่างานจะเลิก แล้วข้อห้าม อีกข้อคือ ห้ามดื่มสุรา ยกเว้นคนต่างถิ่น ที่จริง พวกเขาไม่ดื่มสุราทั่วไป แต่ดื่มเหล้าข้าวโพด ได้จ้ะ “สิ่งหนึ่งที่ชาวมูเซอทุกคนต้องทำคือเดิน ทางไปเยี่ยมญาติที่หมู่บ้านอื่นไม่ว่าใกล้หรือไกล บางทีก็ข้ามเขาไปหลายลูกนะ แต่ไม่เป็นไร พวกนี้เดินเก่ง ครูเคยเดินกับเขานะเริ่มต้น พร้อมกัน ระยะทางเท่ากันเขาเดินครึ่งชั่วโมง” “อาจารย์เดินชั่วโมงครึ่งใช่มั้ยครับ” มี เสียงถาม “ไม่ใช่จ้ะ ครูเดิน ๒ ชั่วโมงครึ่งจะ นักศึกษาหัวเราะชอบใจ “แหม ขนาดว่าอาจารย์เดินเร็วแล้วนะคะ ยังใช้เวลาตั้ง ๒ ชั่วโมงครึ่ง แล้วหนูจะต้องใช้ เวลาเท่าไรคะ” ปวีณาถาม “ก็ ๓-๔ ชั่วโมงมั้ง พวกชาวเขาชำนาญ เดินเขา เขาเดินโหย่ง ๆ ปลายเท้า เดินเร็ว ธันวาคม ๒๕๓๖ กัลยาณมิตร ๔๓