ข้อความต้นฉบับในหน้า
“ฉันต้องชมเชยสังวาลย์อีกครั้งหนึ่ง
เง ฉลาด
เป็นอัศจรรย์ ใจเย็น พูดโต้ตอบงดงาม
อย่างน่าพิศวงกับเจ้าพระศรีธรรมาธิเบศ
บุญของฉันมาได้ลูกสะใภ้เช่นนี้ บุญของ
หลานที่มีแม่ที่เลิศ ไม่มีใครจะมาดูถูกได้
ว่าเลวทราม ฉันพูดนี้ปลื้มใจด้วย เศร้าใจ
ด้วย จนน้ำตาไหล...”
วางรากฐานชีวิต การเตรียมพระองค์เป็นพระมหากษัตริย์
ที่ดี ให้ทรงเรียนรู้วิถีชีวิตของประชาชนทุกระดับมาตั้งแต่
ยังทรงพระเยาว์
ในปี พ.ศ.เอธะห
เจ้าอยู่หัวทรงสละราชสมบัติ ก่อความทุกข์กังวลมา
สมเด็จพระบรมราชชนนีอย่างใหญ่หลวง เพราะว่าพระ
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้า
ราชโอรสคือ พระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าอานันทมหิดล
กัลยาณมิตร/^)
ทรงอยู่ในอันดับแรกของการสืบราชสมบัติ เป็นพระมหา
กษัตริย์รัชกาลที่ ธ ตามค่า กราบบังคมทูลเห็นชอบของ
สภาผู้แทนราษฎรไทย ด้วยทรงห่วงว่าพระราชโอรสยัง
เยาว์นัก พระชนม์เพียง ๓ พรรษาเท่านั้น จะขาดความ
อิสระของชีวิตในวัยเด็ก ไหนแผ่นดินจะอยู่ในสภาวะที่ไม่
สงบนัก แต่สมเด็จย่าก็ทรงเห็นแก่ประเทศเป็นใหญ่ ทรง
เคารพเทิดทูนในการตัดสินพระทัยของสมเด็จพระพันวัสสา
อัยยิกาเจ้า และพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเป็นอย่างยิ่ง
ดังความตอนหนึ่งในลายพระหัตถีที่ทรงมีมากราบทูลสม
เด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า เมื่อหลวงธำรงนาวาสวัสดิ์
ผู้แทนรัฐบาลไทยมาเข้าเมาฯ ว่า
“หม่อมฉันก็บอกเขาไปว่า การรับหรือไม่นั้น
ไม่เป็นหน้าที่ของหม่อมฉันที่จะตอบ แล้วแต่ใต้ป่าพระ
บาทและสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว หม่อมฉันมีสิทธิ์ที่จะพูด
ได้ก็คือสำหรับร่างกายของนันท์ เพราะเวลานี้ร่างกายยัง
อ่อนแอนัก และไม่ถูกกับอากาศร้อน หมอเขาแนะน่า
ให้อยู่ที่นี้ต่อไป..." ทำไปเรื่
สมเด็จพระบรมราชชนนีทรงเห็นว่าองค์ยุวกษัตริย์
ควรมีเวลาสำหรับการศึกษา ส่วนเรื่องสุขภาพพลานามัย
ควรอยู่ในความดูแลของมารดา เมื่อผู้แทนรัฐบาลไทย
ต้องการจ้างครูมาถวายความรู้ที่พระตำหนัก แต่ไม่ทรง
เห็นด้วย ทรงให้เหตุผลว่า การเรียนคนเดียวทำ ให้เด็กไม่
อยากเรียน เพราะไม่มีการแข่งขัน ไม่มีเพื่อน ขาดการ
เรียนรู้การอยู่ร่วมกันในสังคม ซึ่งสมเด็จพระบรมราชชนนี
ทรงมีลายพระหัตถีมากราบบังคมทูลสมเด็จพระพันวัสสาฯ
ถึงเหตุผลที่ทรงตัดสินพระทัยไป ทำ ให้สมเด็จพระพัน
วัลลาฯ ทรงพอพระทัยมาก ตรัสขมเขยมาดังความบาง
ตอนในลายพระหัตถี ลงวันที่ ๓ เมษายน พ.ศ.๒๔๙๕ ว่า
“ฉันต้องขมเขยสังวาลย์อีกครั้งหนึ่ง ฉลาดเป็น
ยัศจรรย์ ใจเย็น พูดโต้ตอบงดงามอย่างน่าพิศวงกับเจ้า
พระศรีธรรมาธิเบศ บุญของฉันมาได้ลูกสะใภ้เช่นนี้ บุญ
ของหลานท์
คนที่มีแม่ที่เลิศ ไม่มีใครจะมาดูถูกได้ว่าเลวทราม
ฉันพูดนี้ปลื้มใจด้วย เศร้าใจด้วยจนน่า ตาไหล..."
เมื่อมาอยู่ในฐานะสมเด็จพระราชมารดาของพระ
มหากษัตริย์ ทำให้ชีวิตของพระองค์เปลี่ยนแปลงไป ทรง
มีพระราชภารกิจที่ต้องรับผิดชอบมากขึ้น และความห่วง
ใยที่ทรงมีต่อพระราชโอรสนั้นทับทวี เพราะบัดนี้พระราชฯ
7 คู® คม 10๕๓๔