ความหมายของอุปมาที่ใช้ในพระพุทธศาสนา : หน้า 113/132

ททน์เทจะห่าอะไร จะเสวงหาลิ่ง ทต้องการ นั้นได้ที่ไหน การตรึกตรอง สอนสวนทนหวนไปมาอยู่ ในใจอย่างนี้ก็มีอาการ ตั้งสวนไปที่แกนอยู่ อวิชชาแล้ว ย่อมกันอวิชชาความ มืดบอดไม่ได้ออก กั้นวิชชาความรู้ แจ้งด้วยปัญญาอันสว่างไสวไม่ให้เข้า ชันนั้น อึ่งอ่าง หมายถึง ความโกรธ เพราะเหตุว่า ความโกรธ มีลักษณะ พองขึ้น คือทำให้ใจพองขึ้นเหมือน องอาจนนเอง ทาง ๒ แพร่ง หมายถึง วิจิ- กิจฉา คือความลังเลสงสัย เปรียบ เหมือนทาง ๒ แพร่ง ที่บุคคลไม่ รู้จักว่า ทางไหนเป็นทางถูกหรือมิด บุคคลเมื่อจะทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งล้าเกิด มีใจลังเลแล้วย่อมเสียการ กระบอกน้ำ ได้แก่นิวรณ์ ๕ ประการ มีกามชันทะและพยาบาท เป็นต้น กุศลธรรมย่อมตั้งอยู่ใน บุคคลผู้มีนิวรณ์ ๕ ประจำใจไม่ได้ ถึงจะขวนขวายหากุศลธรรมมาใส่ ไว้อย่างไร ก็ไม่อาจตั้งอยู่ได้เหมือน กระบอกกรองน้ำ จะเทน้ำใส่ลงไป เท่าไรๆ น้าก็ยังอยู่ไม่ได้ นนั้น เต่า หมายถึงอุปาทานขันธ์ ๕ มีรูปเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ซึ่งเหมือนกับเต่ามีองค์ ๕ คือ มีเท้า x และศีรษะ ๑ การที่พระผู้มีพระ ภาคตรัสสอนให้ยกขึ้นนั้นได้แก่ ให้ ยกฉันทราคะ คือความรักใคร่พอใจ ในอุปทานขันธ์นั้นเสีย เชียง ได้แก่ กามคุณ ๕ คือ รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ (ถูก ต้อง) อันเป็นที่รักใคร่พอใจ คนทั้ง หลายวางขึ้นเนื้อไว้บนเขียง เชือดด้วยมีดหรือสับด้วยพร้าฉันใด กิเลสทั้งหลายย่อมฆ่าหมู่สัตว์แล้ว วางไว้บนเชียง คือกามคุณ ๕ หรือ วัคถุกาม แล้วเชือด ลับ ฟัน นั้น รอน ฉันนั้น ชิ้นเนื้อ หมายถึง ความรัก ใครเพลิดเพลิน หมู่สัตว์ทั้งหลายที่ มือวิชชาประจำสันดานอยู่ ย่อมมี ความต้องการความรักใคร่เพลิด เพลิน เหมือนคนทั้งหลายต้องการ ขึ้นเนื้อ ฉะนั้นถึงจะตกทุกข์ได้ยาก ลำบากอย่างไร ซึ่งเนื่องมาจากความ รักใคร่เพลิดเพลิน ก็ไม่อยากจะละ กลับเห็นว่าเป็นของดี เป็นสิ่งประ เสริฐ หารู้ไม่ว่านั้นเป็นต้นเหตุให้ เกิดทุกข์ทั้งหลาย กล่าวโดยย่อ ความเสียใจและทุกข์ภัยต่างๆ เกิด มาจากความรักทั้งนั้น” นาค หมายถึง ผู้สิ้นอาสว กิเลสแล้ว ได้แก่ พระขีณาสพหรือ พระอรหันต์ เป็นผู้หมดกิเลสโดยไม่ ยอมทำความชั่วแม้แต่เล็กน้อย ทั้ง ในที่ลับและที่แจ้ง จึงชื่อว่านาคแปล ว่าผู้ประเสริฐ ผู้ไม่กระทาาความชั่ว พระกุมารกัสสปะตั้งใจฟัง พระผู้มีพระภาคเจ้าแก้ปัญหาทั้ง ๑๕ ข้อ จบลงแล้วก็เข้าใจแจ่มในความ เป็นจริงที่เป็นสัจธรรมของชีวิต บรรลุ พระอรหันตผล พร้อมด้วยปฏิสัม ภิทา เป็นอรหันคสาวกรูปหนึ่งใน พระพุทธศาสนา อ่านด่อนบันหน้า แล้ว กัลยาณมิตร ๑๐๗ ตุลาคม ๒๕๓๔