สมาธิ : หน้า 12/128

สติปัญญาคุณสมบัติของท่านผู้พุทธ ธรรมวินัยของพระตถาคตเจ้านี้ บริษัท ทั้งคฤหัสถ์บรรพชิต บรรดา โวสฺสคฺคารมฺมณ์ กริตฺวา ลภติ สมาธิ มาสโมสรในสถานที่นี้ทุกถ้วนหน้า กระทำ สละอารมณ์เสียแล้ว ลภติ เริ่มต้นแห่งพระธรรมเทศนาในเรื่อง สมาธิ ย่อมได้ซึ่งสมาธิ ลภติ จิตร สมาธิ เป็นลำดับไป มีค่า ปุจฉาวิสัชชนาด้วยพระ องค์เองว่า กฤณจ สมาธิ สมมทกุ ขาโต ภควตา สมาธิที่พระผู้มีพระฯ ภาคตรัสแล้วเป็นไฉน เหฎเมนปี ปริยาเยน สมาธิ สมุมทุกขาโต ภควตา สมาธิที่พระผู้มีพระภาค ดสุเสกคคต์ ย่อมได้ซึ่งความที่แห่ง จิตเป็นหนึ่ง เอว์ โข เหฎธิเมน ปริ- ยาเยน สมาธิ สมุมทกฺขาโต ภควตา อย่างนี้แหละสมาธิที่พระผู้มีพระภาค เจ้าตรัสแล้วโดยปริยายเบื้องต่ำ กถณจ อุปริเมน ปริยาเยน สมาธิ สมุมทุกขาโต ภควตา สมาธิ สมา โดยปรยายเยื้อาตาถือเอาความตาม พระบาลีนีว่า อิธ อรยสาวโอ แปสวาทระ อริยสาวกในคระแรรมวินัย โวสสคฺคารม มณ์ กริตวา กระทำ ให้ปราศจากอารมณ์ รูปารมณ์ สัทท!รมณ์คนอารมณ์ วิสาขณ โมฏฐิททารมณ์ ธรรมารมณ์ เจ้าตรัสแล้วโดยปริยายเบื้องต่ำบ้าง ที่พระผู้มีพระภาคตรัสแล้วโดยปริ ยายเบื้องสูงเป็นไฉนเล่า อุปริเมนปี ปริยาเยน สมาธิ สมุ มทกฺขาโต ภควตา สมาธิที่พระ- อิธ ภิกขุ ภิกษุผู้ศึกษาใน ผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแล้วโดยปริยาย ธรรมวินัยของพระตถาคตเจ้านี้ เบื้องสูงบ้าง กถญฺจ เหฎธิเมน ปริยาเยน สมาธิ สมมทกขาโต ภควดา สมาธิ ที่พระผู้มีพระภาคตรัสแล้ว โดย ปริยายเบื้องต่ำนั้นเป็นไฉนเล่า อิธ อริยสาวโก อริยสาวกใน วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สงัดแล้วจากกามทั้งหลาย สงัดแล้วจากอกุศลธรรมทั้งหลาย ย่อมเข้าถึงซึ่งปฐมฌาน ความเพ่งที่ หนึ่ง เป็นไปด้วยกับวิตก วิจาร ปิติ และสุข เกิดแต่วิเวก วิดทุกวิจาราณ์ รูปสมา อช ฌตฺต์ สมุปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกก์ อวิจาร์ วิดทุกวิจาราณ์ รูปสมาย สงบเสียซึ่งวิตก วิจาร ความตรึกตรองนั่นสงบเสียได้ สมุ ปสาทนํ เจตโส จิตผ่องใสในภายใน เอโกทิภาว์ ถึงซึ่งความเป็นเอกอุทัย เข้าถึงซึ่งทุติยฌาน ความเพ่งที่สอง ไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร มีแต่ปีติ สุข เกิดแต่วิเวก วิเวกซ์ มีปีติและสุข เกิดแต่วิเวกดังนี้ อย่างนี้แหละเป็น ฌานที่สอง ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมุปชาโน สุขจ กาเยน ปฏิสเวเทิด ยนต์ อริยา อาจิกฺขนฺติ อุเปกขโก สติมา สุขวิ หารติ ปราศจากความปีติ อุเปกขโก สุขวิหารติ มีสุขหนึ่ง มีสติเป็น อุเบกขาอยู่ สุขญฺจ กาเยน ปฏิสเว เทดี เสวยความ “สุข” ด้วยนามกาย อริยา อาจิกขมุติ อุเปกฺขโก อัน พระอริยะทั้งหลายย่อมกล่าวว่าเข้า ถึงซึ่งตติยฌาน ความเพ่งที่สาม มี สติเฉยเป็นอุเบกขา อุเปกฺขโก สต มา สุขวิหารติ เสวยสุขอยู่ มีสติอยู่ เป็นอุเบกขา มีสติเป็นอุเบกขาอยู่ ชื่อว่าเข้าถึงซึ่งตติยฌาน เป็นความ เพ่งที่สาม อย่างนี้แหละ สุขสุส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพเพว โสมนสฺสโทมนสฺ สาน อตฺถงฺคมา อทุกขมสุข อุเปก ขาสติปาริสุทธิ์ จตฺตฺถ ฌานํ อุปสม ปชฺช วิหรดีติ. .กัลยาณมิตร ๑๐ มิถุนายน ๒๕๓๗