มโหสถบัณฑิต : หน้า 110/128

พระมโหสถ เฌ : บ้านเก่า หวาม/ดิม. ภาพ : - ปรหิตทั้ง ๔ และเหล่าข้าราชบริหารมีเท่าชัยการกระทำเองมุส และบิดา ต่างพา กันปรบมือหัวเราะเยาะเย้ย แม้แต่พระราชาก็ทรงเสียพระทัยและทรงรู้สึกหดหวังในตัวมโหสก มโหสถบัณฑิตให้บริวารนำท่อลาเช้ามา กราบทูลถามพระราชาว่า ระหว่างลาและลูกมาอัสดร อันเกิดจากลา อย่างไหนมีคุณค่ามากกว่ากัน ถ้าลามีคุณค่ามากกว่าให้รับตัวบิดาเช้ารัชราชการ แต่หากลูกค้าอัสดรมีค่ามากกว่าให้รับตัวมโหสถเข้ารับราชการ พระราชาจึงได้ทราบว่ามโหสถ แก้ปริศนาตามที่พระองค์ส่งไปอย่างถูกต้อง ก็ทรงที่นชมโสมนัสยิ่งนัก - ตรัสซอมโหลกเป็น หระราชบุตรบุญธรรมจากบิดา และพระราชทานบ้านสวย ชาวของมากมายแก่บิดามารดาของ มโหสก วันหนึ่งชาวเมืองเห็นรัศมีของดวงแก้ว สวยงามมาก ปรากฏอยู่ในสระน้ำ จึงไปกราบ ทูลให้พระราชาทรงทราบ กาทุย์ฉบัง ๑๖ 1มื่อนั้นวิท ราชา ชื่นชมหรรษา ให้หาเสนกอาจารย์ ไม่พินิจพิศดูท่วงที เห็นแต่แสงศรี รัศมีในน้ำนั้นนา เสนกเข้ามามินาน สมเด็จ/าบาล ไองการตรัสบอกทันที ว่ายังเเก้วมณี อยู่ในสระศรี ปัตนี้จะคิดอย่างไร จักเอาดวงแก้วแววไว อยู่ในสระใหญ่ อย่างไรจะได้แก้วมา เสนกกราบทูลผ่านท้า เกล้ากระหม่อมนี้นา อาสาไปอามาถวาย ทูลแล้วรีบแคล้วผันผาย ชุมชนทั้งหลาย ่นวายไปทั้งสระศรี คิดว่าดวงแก้วแววดา แสงนั้นโสภา นักว่าแก้วอยู่ในสระใหญ่ เกณฑ์คนวิดปาทันใด ครั้นน้ำแห้งไป ขนตมคนขึ้นมากมี มิได้เห็นดวงมณี รัศมีนั้นมาสูญหาย ชุดในสระศรี บ้าง ดอุดสูดวุ่นวาย ฝูงคนทั้งหลาย หญิงชายนั้นมาคอยดู แลเห็นแต่เงามีอยู่ อยากจะใคร่ดู มิ ว่าอยู่ปลายตาล กัลยาณมิตร / ขๆชาติ” ๒๕๗๙