ความเชื่อและประเพณีการคลอด : หน้า 70/128

ความเชื่อและประเพณี 04 : สักขฒ ศกุนะสิงห์ ภาพ : อาภัสสรา เชาวน์ชาติ เอามือกดสองช้างท้อง เพื่อช่วยกระตุ้นให้ ควมเกื้อตะประแก้ว!!ยเกี่ยวกับ ทารกเลื่อนตัวลงและกลับตัวเอาศีรษะลงก่อน กรดลอดเเละหลังคลอต ต่อจากฉบับที่แล้ว ทารกบางคนศีรษะไม่ยอมกลับลง เด็ก แต่กลับเอาเท้าหรือก้นลง ถ้า คลอด โบราณเรียกตอนนี้ว่า ในท้อง ถือท้อง หรือข่มท้อง ดังตัวอย่าง หมอตำแยขมท้อง นางจันทมาลีเมื่อให้กำเนิดพระไกรสุท “บ้างเข้าในท้องประคองหลัง ล้อมนั่งแปรผันพระครรภ์ให้ (พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬา โลก, ๒๕๑๖ : ธ.๒) หรือนางเทพทองจะคลอดขุนช้าง หมอ เป็นเช่นนั้นเวลาคลอดมารดาจะเจ็บปวดมาก แขนขาอาจกางติดอยู่ภายในปากมดลูก และ ต้องใช้เวลาคลอดนานกว่าปกติ มารดาอาจ ตำแยก็ต้องช่วยขมท้อง จะหมดลมเบ่งเสียก่อนที่ศีรษะและแขนขาของ ทารกจะหลุดพ้นออกมา หรือทารกอาจตายได้ เพราะปากมดลูกหรือลายรกรัดคอรัดศีรษะ หรืออาจตายได้ทั้งมารดาและบุตรด้วยถ้าทารก นอนขวางตัว ฉะนั้นในตอนคลอด หมอตำแย จึงมีบทบาทมากที่สุด ถ้าทารกยังไม่เอาศีรษะ ลงหรือยังขวางตัวอยู่ หมอตำแยต้องจัดการ กัลยาณมิตร “บ้างเร่งหมอตำแยอย่าแชเชือน ข่มท้องร้องเตือนลูกขวางตัว บ้างก็บ้าหนุนหลังนั่งเคียงข้าง นางเทพทองร้องครางพลางกลอกหัว” (หอพระสมุดแห่งชาติ, ๒๕๑๐ : ๕) ๖๘ มิถุนายน ๒๕๓๙ หรือเมื่อนางวันทองให้กำเนิดพลายงาม