ฆราวาสธรรม หัวใจครอบครัว : หน้า 18/215

1.1.2 ฆราวาสธรรม หัวใจครอบครัว เมื่อใครก็ตามคิดจะเลือก คู่ชีวิต หรือคิดจะแต่งงานเป็นสามีภรรยาอยู่ร่วมกันเป็น ครอบครัว ก็ต้องเตรียมใจว่าไม่สามารถหลบหลีก 4 ปัญหาหลักดังกล่าวได้ การแก้ไขป้องกันปัญหานี้ แม้ไม่ง่าย แต่ก็ไม่ใช่ไม่มีทางแก้ไขหรือป้องกัน เพราะหากแต่ละคนรู้ว่าหัวใจของครอบครัวคืออะไร และทุกคนก็ตั้งใจดูแลหัวใจครอบครัว อย่างดีที่สุดแล้ว ในที่สุดปัญหาเหล่านี้ก็จะหมดไป พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงให้ธรรมะหมวดหนึ่ง ซึ่งสามารถใช้เป็นหลักการวาง รากฐานชีวิตและครอบครัวให้มั่นคง นั่นคือ “ฆราวาสธรรม” ซึ่งประกอบด้วย หลักการ 4 ข้อ คือ สัจจะ ทมะ ขันติ และจาคะ ทั้งสี่ข้อนี้เป็น หัวใจครอบครัว ตามปกติ ถ้าหัวใจของเรายังเต้น เราก็ยังมีชีวิตต่อไป ถ้าตราบใดก็ตามที่สมาชิก แต่ละคนในครอบครัว ยังมีฆราวาสธรรมอยู่ประจำตัว หัวใจของครอบครัวก็ยังคงเต้นอยู่ ปัญหาเหล่านี้ก็จะไม่มีทางเกิดขึ้นอย่างแน่นอนมีแต่ครอบครัวที่มั่นคงอบอุ่นสามัคคีกันขึ้นทุกวัน ฆราวาสธรรมอันประกอบด้วยหัวใจครอบครัว 4 ข้อนั้น มีความสำคัญอย่างไรบ้าง และช่วยป้องกันแก้ไขปัญหาประจำครอบครัวอย่างไร พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงชี้ให้เห็นดังนี้ 1) สัจจะ แก้ปัญหาความหวาดระแวงกันและกัน สัจจะ แปลว่า ความจริงใจ ความจริงจัง ตลอดจนความซื่อตรงต่อกันและกัน ถ้าแปลอย่างนี้หลายคนอาจมองภาพไม่ชัด แต่ถ้าจะแปลเพื่อส่องให้เห็นแนวทาง ปฏิบัติได้ชัด ๆ ก็ต้องแปลว่า สัจจะ คือ “ความรับผิดชอบ” หรือ “นิสัยรับผิดชอบ” เมื่อมองในแง่ของความเป็นครอบครัว นิสัยรับผิดชอบของแต่ละคนถือเป็น เรื่องสำคัญอันดับหนึ่ง เพราะถ้าใครขาดนิสัยรับผิดชอบเมื่อไร ความหวาดระแวงต่อกันจะ เกิดขึ้นทันที ในทำนองเดียวกัน ถ้าหากใครจะเลือกคู่ครอง สิ่งแรกที่ต้องมองให้ชัดเจน ก็คือ ความรับผิดชอบของคน ๆ นั้น ไม่ว่าจะเป็นฝ่ายหญิงหรือฝ่ายชาย ต้องมองให้ออกว่าเขามีมาก พอที่จะรับผิดชอบความเป็นความตาย ความรุ่งเรือง ความล่มสลายของครอบครัวได้หรือไม่ คนมีสัจจะย่อมแสดงความรับผิดชอบออกได้ 4 ด้าน คือ 1) ด้านหน้าที่และการงาน คือ ไม่ว่าจะได้รับหน้าที่มากน้อยเพียงไร งานใน แต่ละหน้าที่เหล่านั้น จะยากเย็นแสนเข็ญเพียงใด และสภาวะต่าง ๆ จะไม่เอื้ออำนวยเพียงไร งบประมาณก็มีอยู่จำกัด กำลังคนก็มีอยู่น้อยนิด เวลาก็กระชั้นชิด ความรู้ก็มีอยู่ไม่พอกับงาน แม้กระนั้น คนที่มีสัจจะย่อมจะตั้งใจขวนขวายรับผิดชอบด้วยการ “ทำงานชิ้นนั้นให้สำเร็จ ให้ได้และให้ดีที่สุดด้วย” บ ท ที่ 1 ก า ร ส ร้ า ง ร า ก ฐ า น ค ร อ บ ครัว DOU 7