การขัดเกลาจิตใจ : หน้า 33/215

ดังนั้น เมื่อเจาะจงลงไปในเรื่องของการขัดเกลาจิตใจโดยตรง ปู่ย่าตาทวดของเราจึง มักยกเอาเฉพาะ “ขันติ” กับ “โสรัจจะ” มาเป็นคู่ธรรมะสำหรับขัดเกลาจิตใจให้งาม เป็นการย่อความเรื่องฆราวาสธรรม ลงมาเฉพาะในส่วนของการควบคุมจิตใจ คนเรานั้น เมื่อตนต้องอดทนแล้ว ก็ต้องพยายามทำใจให้สงบด้วย ความอดทนนั้นมี อาการในลักษณะเหมือนภูเขาไฟอัดอั้นไว้ข้างใน แม้ทนแทบไม่ไหว แต่ก็ต้องทนให้ได้ ส่วนโสรัจจะเป็นการดับความครุกรุ่นพร้อมระเบิดของภูเขาไฟภายในให้เย็นลง ด้วยการหาอุบายต่าง ๆ ที่จะมาสงบใจ ซึ่งไม่มีอุบายใดเกินกว่าการตัดใจจากเรื่องราววุ่นวาย ด้วยการหลับตาทำภาวนา ปล่อยวางความขุ่นข้องหมองมัว ไม่คิด ไม่สนใจเรื่องกระทบกระทั่งที่ ผ่านมา คนเรานั้น เมื่อใจสงบแล้ว ก็จะไม่รู้สึกต้องอดทนอะไร กิริยาวาจาที่แสดงออกมาก็ ย่อมสงบเสงี่ยมตามไปด้วย เหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น เมื่อเป็นเช่นนี้ ใครที่ได้เข้าใกล้ ก็จะมี ความรู้สึกเย็นใจ เพราะสัมผัสได้ถึงจิตใจที่งดงามด้วยความสงบเป็นปกติ ความสงบเย็นของใจ ที่แผ่ผ่านออกมาสู่ภายนอกนี้เอง ย่อมชนะใจทุกผู้คน ม ดังนั้น การยกระดับศีลธรรมในจิตใจให้สูงขึ้นได้ ต้องอาศัยคุณธรรมหลัก 2 ประการ นี้เป็นสําคัญก็คือ “ขันติ” กับ “โสรัจจะ” ซึ่งเรียกว่า ธรรมอันทำให้จิตใจงาม 1.2.7 คาถาป้องกันการหย่าร้าง เมื่อเราศึกษามาถึงหัวข้อนี้ สิ่งที่ปู่ย่าตาทวดท่านมองต่อไป ก็คือ ทำอย่างไร “ขันติ” กับ “โสรัจจะ” จะงอกเงยขึ้นมาในใจได้ ท่านจึงได้นำหลักธรรมชุดนี้มาบัญญัติเป็นคำอุปมาใน ภาคปฏิบัติไว้เป็นคาถา 4 ประการ ดังนี้ คือ คาถาที่ 1 ตาเหมือนตาไม้ คาถาที่ 2 หูเหมือนหูกระทะ คาถาที่ 3 กายเหมือนผ้าเช็ดเท้า คาถาที่ 4 ใจประดุจแผ่นดิน การที่ปู่ย่าตาทวดท่านสามารถนำเอาสิ่งรอบตัวมาอธิบายเป็นธรรมะเพื่อเป็นบทฝึก การทําจิตใจงามด้วยความสงบเย็นได้นี้ แสดงให้เห็นว่า ศีลธรรมในจิตใจของท่านมีความสูงส่ง เหลือเกิน โดยท่านให้เหตุผลของแต่ละอุปมาไว้ดังนี้ 22 DOU หลั ก ก า ร ส ร้ า ง ค ว า ม สุ ข ในครอบครัว