ทมะและการฝึกฝนตนเอง : หน้า 20/215

2) ทมะ แก้ปัญหาความโง่เขลา ไม่ทันคน ทันโลก ทันกิเลส ทมะ แปลว่า รู้จักข่มจิตข่มใจตนเอง ในทางปฏิบัติ ทมะ หมายถึง ความกระตือรือร้นในการเคี่ยวเข็ญฝึกตนเอง อย่างไม่มีข้อแม้เงื่อนไข เพื่อให้ตนเองมีทั้งความรู้ ความสามารถ และความดีเพิ่มพูน มากขึ้นทุกวัน ๆ ทมะ อาจแปลอีกอย่างเป็นภาษาชาวบ้านพื้น ๆ ง่าย ๆ ว่า รักการฝึกฝนตนเอง ซึ่งบางทีปู่ย่าตาทวดท่านถึงกับใช้คำว่า “อย่าปล่อยให้ตนเองโง่” วิธีการที่จะเพิ่มพูนความรู้ ความสามารถ และความดีในเรื่องใด ๆ ก็ตาม มีการปฏิบัติอยู่ 4 ขั้นตอน คือ 1) ต้องหาครูดีให้เจอ คือ ไม่ว่าใครจะสนใจหรือเพิ่มพูนความรู้เรื่องอะไรให้ ตนเองก็ตาม ผู้นั้นจะต้องหาคนที่มีความรู้ความสามารถในด้านนั้น ๆ มาเป็นครูให้ได้ก่อน มิฉะนั้นโอกาสที่จะทําล้มเหลวมีมาก หากหาไม่ได้จริง อย่างน้อยที่สุด ก็ต้องเป็นผู้ที่รู้ในเรื่อง เหล่านี้มากที่สุดในภาวะนั้น 2) ต้องฟังคำครู คือ ต้องตั้งใจฟังแล้วฟังอีก ถามแล้วถามอีกจนกระทั่ง จับประเด็นได้ว่า สิ่งที่ครูสอนนั้น ทั้งหลักการและวิธีการมีอะไรบ้างอย่างชัดเจน มีความลุ่มลึก เพียงไร 3) ต้องตรองตามคำครู คือ นำแต่ละประเด็นที่ครูอธิบายแล้วอธิบายอีกอย่าง ดีแล้ว มาพิจารณาให้เข้าใจเหตุผลทั้งในแง่ของความสำคัญ การใช้งาน ข้อควรระวัง และผลได้ ผลเสียที่จะตามมาให้ชัดเจนยิ่งขึ้น 4) ต้องทำตามคำครู คือ หลังจากที่พิจารณาคำครูได้เข้าใจดีแล้ว ว่าที่ถูกต้อง และเหมาะสมเป็นอย่างไร ก็ลงมือปฏิบัติตามด้วยความมีสติรอบคอบ ระมัดระวัง ไม่ประมาท พลั้งเผลอจนอาจนำไปสู่ความเสียหายล้มเหลวในบั้นปลายได้ คนที่จะมีความรู้ ความสามารถ ความดีได้เต็มที่ ต้องอาศัยวิธีการนี้เท่านั้น ในการฝึกฝนตนเองให้ทันโลก ทันคน ทันกิเลส แต่แน่นอนว่า การที่จะทำได้อย่างนี้ ต้องทนฝืนใจ ข่มใจ และบางครั้งเจ็บเข้าไปใน ใจเหมือนเลือดไหลซิบ ๆ ออกมา สาเหตุที่ต้องทนฝืนใจ ข่มใจ ก็เพราะ การฝึกใด ๆ ถ้าไม่สามารถเปลี่ยนนิสัย ไม่ชื่อว่าเป็นการฝึกตัว บ ท ที่ 1 ก า ร ส ร้ า ง ร า ก ฐ า น ค ร อ บ ครัว DOU 9