คุณสมบัติของใจมนุษย์ : หน้า 180/215

จากการค้นคว้าทําให้พบว่า ตามหลักการในพระพุทธศาสนา “ใจ”ของมนุษย์มี คุณสมบัติพิเศษแตกต่างจากสัตวโลกประเภทอื่น คือ 1) ใจสามารถฝึกให้มีคุณภาพดียิ่งขึ้นไปได้ 2) ใจสามารถขจัดความไม่ดีออกไปได้ 3) ใจสามารถสั่งสมความบริสุทธิ์ไว้ได้ ด้วยลักษณะพิเศษนี้เอง ถ้าใจของมนุษย์สะสมแต่ความดี ก็เป็นใจที่ดีได้ แต่ถ้า สะสมแต่ความชั่ว ก็กลายเป็นใจที่ชั่วได้ แต่เนื่องจากในใจของคนเรานี้ ไม่ได้มีแต่ความชั่วล้วน ๆ จนกระทั่งหาความดีไม่ได้ เพราะถ้าเป็นอย่างนั้นก็คงตกนรกหมกไหม้ไปแล้ว ในทำนองเดียวกัน ใจของคนเรา ก็ไม่ได้มีแต่ความดีล้วน ๆ จนกระทั่งไม่มีความชั่ว ปนอยู่เลย เพราะถ้าเป็นอย่างนั้นก็คงเป็นพระอรหันต์เหาะไปแล้ว แต่เพราะในตัวของคนเรานี้ มีทั้งความดีและความชั่วปนอยู่ในตัว จึงต้องหาทาง แก้ไขส่วนไม่ดีให้หมดไป แล้วก็พยายามเพิ่มส่วนที่ดีให้มีมากขึ้น ตามอายุที่เพิ่มมากขึ้นทุกวัน ตัวการที่สร้างความไม่ประเสริฐให้แก่คนเรานั้น เรียกว่า “กิเลส” มีอยู่ 3 พวก คือ 1. ความโลภ คือ ความเห็นแก่ตัว ความอยากได้ไม่รู้จักพอ ความตระหนี่ถี่เหนี่ยว ไม่อยากแบ่งปันให้ใคร เช่น ผู้ใหญ่คนใด โลภจัดอยากได้ของคนอื่นอยู่เรื่อยไป ลูกหลานก็คง สั่นหน้าบอกว่าไม่อยากเข้าใกล้ หรือว่าถ้าเด็กคนใด เห็นแก่ตัวจัด เป็นหัวขโมย อยากได้ของ คนอื่นอยู่เรื่อยไป ผู้ใหญ่ก็คงไม่อยากให้เด็กคนนั้นเข้าบ้าน 2. ความโกรธ คือ ความถูกขัดใจ แล้วอยากทำลายให้สิ้นซาก เช่น ผู้ใหญ่คนใด หงุดหงิดง่าย โกรธง่าย ลูกหลานก็ไม่อยากเข้าใกล้ หรือถ้าเด็กคนใด เจ้าโทสะ ระเบิดอารมณ์ อยู่บ่อย ๆ ผู้ใหญ่ก็ไม่อยากให้เข้าบ้าน 3. ความหลง คือ ภาวะที่ใจมืดมิดขาดปัญญา มองเห็นผิดเป็นถูกเห็นถูกเป็นผิด เห็นดี เป็นชั่ว เห็นชั่วเป็นดี ทำให้คิดผิด พูดผิด ทำผิด เช่น ผู้ใหญ่ท่านใดลำเอียง ชอบอิจฉาตาร้อน ชอบนินทาชาวบ้าน ลูกหลานก็ไม่อยากเข้าใกล้ หรือถ้าเด็กคนใดชอบดมกาว ชอบเสพยาเสพติด ผู้ใหญ่ก็ไม่อยากให้เข้าบ้าน ความไม่ดีทั้ง 3 อย่างนี้ คอยปิดกั้นความดีอยู่ ยิ่งถูกปิดกั้นมากเท่าไร ความประเสริฐก็น้อยลงไปเท่านั้น ใครพบก็ไม่อยากเข้าใกล้ เจ็บป่วยก็ไม่มีใครอยากดูแล บ ท ที่ 6 บั้ น ป ล า ย ชี วิ ต DOU 169 ท