สัจจะและความรับผิดชอบในครอบครัว : หน้า 19/215

2) ด้านค่าพูด คือ ต้องเป็นผู้ที่พูดอย่างไร ก็ทำอย่างนั้น และทำอย่างไร ก็ต้อง พูดอย่างนั้น ไม่ใช่ คืบมาโม้ว่า ทำมากเป็นศอก หรือท่าศอกมาโม้ว่าท่ามากเป็นวา การกระทําจะต้องตรงกับคำพูดของตัวเองเสมอไป ๆ ๆ 3) ด้านการคบคน คือ คบค้าสมาคมกับใครด้วยความจริงใจ ไม่มีเหลี่ยมคู มีอะไรก็ว่ากันตรง ๆ เตือนกันตรง ๆ ไม่มีเบื้องหน้า เบื้องหลัง ใช้ความจริงใจแลกความจริงใจ ที่สำคัญที่สุด คือ ไม่ลำเอียง หรือไม่มีอคติ 4 ประการ ได้แก่ ไม่ลำเอียงเพราะรัก ไม่ลำเอียง เพราะชัง ไม่ลำเอียงเพราะโง่ ไม่ลำเอียงเพราะกลัว 4) ด้านศีลธรรมความดี คือ ในเรื่องส่วนตัว ถือเอาหลักธรรมเป็นใหญ่ ไม่ยอมทำในสิ่งที่ผิดศีล ผิดธรรม ผิดประเพณี และผิดกฎหมายของบ้านเมือง จึงปิดคุกตาราง ปิดนรก และเปิดสวรรค์ให้ตนเองได้อย่างสง่าผ่าเผย เพราะฉะนั้นเมื่อพิจารณาตามนี้ คนที่มีสัจจะก็คือคนที่มีความรับผิดชอบ ทั้งต่อหน้าที่การงาน ต่อคำพูด ต่อคนที่คบด้วย และต่อคุณธรรม ซึ่งจะทำให้เป็นคนที่คิด พูด ทำสิ่งใดก็มีความตั้งใจจริงในทุกสิ่งที่คิด พูด และทำนั้นให้ดีที่สุด ทั้งนี้เพื่อเป็นการยกระดับความรู้ ความสามารถ และความดีของตนเองให้มากยิ่ง ๆ ขึ้นไป เพราะฉะนั้นสัจจะของเรานั้น สามารถดูออกได้จาก 4 ด้านนี้ ยิ่งมีมากเท่าไร ย่อมแสดงว่าเขามีความรับผิดชอบมากเท่านั้น เพราะคนประเภทนี้ เขามีหลักง่าย ๆ ประจำใจอยู่เสมอว่า ไม่ว่าจะทำอะไรก็ต้อง ทำให้ดีที่สุด พูดจาอะไรก็ชัดเจนที่สุด จิตใจก็มั่นคงในศีลธรรมที่สุด คนมีสัจจะ ไม่เฉพาะคนในครอบครัวที่ไว้วางใจ แม้แต่พรรคพวกเพื่อนฝูงก็ให้ความ ไว้เนื้อเชื่อใจมาก ความหวาดระแวงที่อาจจะเคยมีมาก่อน ก็จะยิ่งลดน้อยถอยลงไปมากเท่านั้น แต่ถ้าใครไม่มีสัจจะ ไปที่ใดก็เจอความหวาดระแวง ความไม่น่าเชื่อถือตรงนั้น คนดี ๆ มีแต่คนหลีกหนีไม่อยากเข้าใกล้ ไม่อยากคบค้าสมาคมด้วย เพราะกลัวว่าจะพลอย ทำให้เขาเสียชื่อเสียงไปด้วย เพราะฉะนั้น ถ้าคนในครอบครัวไม่มีสัจจะ หรือไม่มีนิสัยรับผิดชอบต่อหน้าที่การงาน ต่อคําพูด ต่อบุคคล และต่อศีลธรรมความดี ปัญหาความหวาดระแวงจึงได้เกิดขึ้นมา แล้วจะอยู่ ด้วยกันได้อย่างไร ดังนั้นครอบครัวจะมีรากฐานมั่นคงอยู่ได้ คนในบ้านจะต้องมี สัจจะ เป็นนิสัยที่ 1 8 DOU หลั ก ก า ร ส ร้ า ง ค ว า ม สุ ข ในครอบครัว