ธรรมะที่ทำให้จิตใจงาม : หน้า 32/215

ดังนั้น การครองเรือนครองรัก ไม่สามารถขาด “เฒ่าแก่” คือ ผู้ใหญ่ที่มีคุณธรรมสูง คอยเป็นที่ปรึกษาแนะนำ และขัดเกลานิสัยใจคอของทั้งสองสามีภรรยาได้ ขาดเมื่อไร การประคับประคองครอบครัวจะผิดทิศผิดทางเมื่อนั้น 1.2.6 ธรรมะที่ทำให้จิตใจงาม หลังจากที่เราผ่านการทำความเข้าใจในองค์ประกอบทั้งสามข้อแรกไปแล้ว ชีวิตคู่ก็ ก้าวมาถึงจุดที่ต้องยกระดับศีลธรรมในจิตใจให้สูงขึ้นและหนักแน่นมั่นคง เพราะหากสามี ภรรยาขาดหลักศีลธรรมในการอยู่ร่วมกันแล้ว ย่อมไม่สามารถทําให้ความรักที่มีต่อกัน ยั่งยืนยาวนานต่อไปได้ เพราะหัวใจของครอบครัว ก็อยู่ที่ศีลธรรมที่เป็นหลักประจำใจของสอง สามีภรรยานั่นเอง เมื่อตอนก่อนแต่งงาน ก็เป็นช่วงที่เราฝึกตนเองให้เป็นคนที่พึ่งตนเองได้ ปู่ย่า ตาทวดได้นำเอาฆราวาสธรรมเป็นบทฝึกให้แก่เรา ครั้นเมื่อแต่งงานมีครอบครัวแล้ว ก็ยังต้อง ฝึกฆราวาสธรรมให้สูงส่งยิ่งขึ้นไป คุณธรรมในข้อฆราวาสธรรมที่ใช้บ่อยที่สุด และมีผลต่อการ ประคับประคองชีวิตคู่อย่างมากที่สุด ก็คือ “ขันติ” และ “จาคะ” แต่ “ขันติ” ในเที่ยวหลังจากแต่งงานไปแล้วนี้ ก็เป็นการยกระดับขันติที่เน้นหนักไป ในเรื่องของ ความอดทนต่อการกระทบกระทั่ง พูดง่าย ๆ คือ ต้องทนข้อเสียของคนอื่นให้ได้ เพราะสถานการณ์ที่ไปอยู่ร่วมกันหลังแต่งงานนั้น มีหน้าที่และการงานที่ต้องรับผิดชอบต่อ คู่ครอง และการสงเคราะห์ญาติพี่น้องข้างเคียงอีกมากที่ต้องดูแล ซึ่งต้องอดทนกับสารพัดคนที่ อยู่ในตระกูลของทั้งสองฝ่ายให้ได้ การอดทนตรงนี้ถูกบังคับว่าต้องยกระดับความอดทนให้สูง ขึ้นมามากกว่าก่อนหลายเท่านัก ถึงจะประคับประคองตนเองและครอบครัวให้ผ่านไปได้ ส่วน “จาคะ” ก็เช่นกัน หลังจากแต่งงานไปแล้ว ก็เป็นการยกระดับจาคะให้แก่กล้า ยิ่งขึ้น โดยที่เน้นหนักไปในเรื่อง การสละอารมณ์บูดเน่าออกจากใจ ซึ่งก็คือการทำใจให้สงบ พูดง่าย ๆ คือ ต้องขยันนั่งสมาธิ เพื่อกำจัดความขุ่นข้องหมองมัวที่เกิดจากการกระทบกระทั่ง ในครอบครัวออกไปให้หมดสิ้นเพราะถึงแม้เราจะไม่ชอบบางคนในครอบครัวของอีกฝ่ายหนึ่งนั้น แต่เราก็ต้องอยู่ร่วมกันให้ได้ อย่าปล่อยปละละเลยให้กลายเป็นการผูกโกรธกัน ต้องสลัด อารมณ์ทิ้งไป อย่าปล่อยไว้ข้ามชั่วโมง เดี๋ยวจะกลายเป็นการลงมือลงไม้ ก่อเวร จองเวรกันไม่ จบไม่สิ้น จาคะ ในระดับของการกำจัดอารมณ์ที่เน่าบูดภายในจิตใจนี้มีศัพท์ทางพระพุทธ ศาสนา เรียกอีกอย่างว่า “โสรัจจะ” แปลว่า ชำระใจให้สงบเสงี่ยม บ ท ที่ 1 ก า ร ส ร้ า ง ร า ก ฐ า น ค ร อ บ ค รั ว DOU 21