พระเจ้ากนิษกะ : หน้า 87/128

ซึ่งคงที่แน่นอน ไม่มีการเปลี่ยนแปลง ยังมีอีกพวกหนึ่งที่พยายามจะรวมเอาคำสอนของทั้งสองนิกายนี้เข้าด้วยกัน โดยประนีประนอมมาเข้ากับปรัชญามัชยามิกะ ของนาคารชุน อารยเทวะ และจันทรกีรติ ซึ่งเป็นปรัชญาที่มีอายุเก่ากว่า อ่านต่อฉบับหน้า พระเจ้ากนิษกะ พระเจ้ากนิษกะ เป็นกษัตริย์พระองค์ที่ ๒ แห่งราชวงศ์กุษาณะ (จีนเรียกว่า ยิว Yueh-chi) ทรงมีอำนาจอยู่ในอินเดียตอนเหนือ ได้ครองราชสมบัติ ในระหว่างพ.ศ. ๖๖๓-๗๐๕ (บางตำราว่า พ.ศ. ๖๕๓) สามารถแผ่ราชอาณาเขตออกไปทั้งทางข้าง เหนือและข้างใต้ได้มัชฌิมประเทศไว้ทั้งหมด คือทรงแผ่ อาณาเขตถึงอิหร่าน เตอร์กีสถาน แล้วข้ามเทือกเขา การาโกรม ตีได้อาณาจักรในซินเกียง และครอบครอง อาณาจักรซอกเคียน อาณาจักรอาเรีย อาณาจักร โบตาน ส่วนในอินเดียทรงแผ่มาปกคลุมกาษมีระปัญ จาป ตลอดลงมาถึงลุ่มแม่น้ำคงคาในมัธยมประเทศ หมายความว่า อำนาจของพระเจ้ากนิษกะปกคลุมตั้ง แต่เตอร์กีสถานลงมาถึงลุ่มแม่น้ำคงคา พระเจ้ากนิษกะทรงเลื่อมใสพระพุทธศาสนา ทรงเป็นพุทธศาสนูปถัมภกปกครองพระราชอาณาเขต ตามแบบอย่างครั้งพระเจ้าอโศกมหาราช แต่สภาพ การณ์ของพระเจ้ากนิษกะแตกต่างจากสมัยพระเจ้า อโศกหลายประการ คือ ๑. ภูมิประเทศต่างกัน พระเจ้าอโศกมหาราช ตั้งราชธานีอยู่ ณ เมืองปาฏลีบุตรในมัชฌิมประเทศ อันเป็นท้องถิ่นที่พระพุทธเจ้าทรงเที่ยวสั่งสอน พระพุทธศาสนา มีเจดียสถานที่เนื่องต่อพระพุทธองค์ และพระพุทธประวัติ เป็นเครื่องบำรุงความเลื่อมใส แต่พระเจ้ากนิษกะตั้งราชธานีอยู่ ณ เมือง บุรุษบุรี (เดี๋ยวนี้เรียกว่า เมืองเปนวาร์) ในคันธารราฐ อันเป็นปัจจันตประเทศปลายแดนอินเดีย ซึ่งเพิ่งได้รู้จัก พระพุทธศาสนาตั้งแต่พระเจ้าอโศกมหาราชให้ไป เผยแผ่ คำ อ ธิ บ า ย ศั พ ท์ ท้ า ย บ ท ๒. ภาษาและเชื้อชาติ พระไตรปิฎกที่ รวบรวมพระธรรมวินัยมาจนถึงเวลานั้น ก็เป็นภาษา มคธของชาวมัชฌิมประเทศ เพราะเหตุดังกล่าวมา เมื่อพระเจ้ากนิษกะจะทรงพยายามทำตามแบบอย่าง พระเจ้าอโศกมหาราช ทั้งในการสร้างพุทธเจดีย์ การ สังคายนาพระธรรมวินัย และให้เที่ยวสั่งสอนพระพุทธ ศาสนาไปยังนานาประเทศก็ดี จึงแตกต่างจากครั้ง พระเจ้าอโศก เรื่องทำสังคายนาพระธรรมวินัยนั้น ปรากฏใน หนังสือจดหมายเหตุของหลวงจีนเชี่ยนจังว่า พระเจ้า กนิษกะทรงสนพระทัยในพระพุทธศาสนา จึงให้ อาราธนาพระภิกษุหนึ่งรูปไปสอนทุก ๆ วัน ปรากฏ ว่าพระภิกษุแต่ละรูปที่ไปสอนนั้นมาจากต่างนิกาย จึงสอนต่าง ๆ กันออกไป บางครั้งก็ถึงกับขัดกัน พระเจ้า กนิษกะทรงลังเลไม่รู้จะฟังว่าองค์ไหนถูกต้อง จึงทรง ปรึกษาข้อความนี้กับพระเถระผู้มีนามว่า ปารศวะ เป็นภิกษุในนิกายสรวาสติวาท ทรงถามว่า คำสอนที่ ถูกต้องนั้นคืออันใดกันแน่ พระเถระแนะนำให้ทรงจัด ให้มีการสังคายนา พระเจ้ากนิษกะทรงอาราธนาพระสงฆ์ที่เป็น ชาวมัชฌิมประเทศและปัจจันตประเทศ ให้ประชุมกัน ทำสังคายนาพระธรรมวินัยที่เมืองบุรุษบุรี (อีกนัยหนึ่ง ว่าประชุมกัน ณ เมืองชลันธร ในอาณาเขตกาษมีระฆัง เป็นประเทศราช) และแปลงพระไตรปิฎกจากภาษา มคธเป็นภาษาสันสกฤต และว่าครั้งนั้นพระมหาเถระ ทางฝ่ายเหนือแต่งอรรถกถาขึ้นใหม่หลายคัมภีร์ แต่ นั้นมาพระสงฆ์ในอินเดียก็แยกกันเป็น ๒ นิกาย พวกนิกายฝ่ายเหนือถือพระธรรมวินัยตามพระ ไตรปิฎกภาษาสันสกฤต พวกนิกายฝ่ายใต้คงถือ พระธรรมวินัยตามพระไตรปิฎกภาษามคธของ เดิม เป็นมูลเหตุที่การถือพระพุทธศาสนาจะเกิด Kalyanamitra.org ต่างกันเป็นคติมหายานและคติหินยานในภาย หลัง ในการสังคายนาครั้งนี้มีจำนวนพระสงฆ์ ๕๐๐ รูป มีพระปารวะเป็นประธาน และมีพระวสุ มิตรเถระเป็นผู้แถลงมติ แต่ในปกรณ์ฝ่ายทิเบตกล่าว ว่า มีจำนวนพระอรหันต์ ๕๐๐ องค์ พระโพธิสัตว์ ๕๐๐ องค์ และบัณฑิตอีก ๕๐๐ คน มาร่วมชุมนุมสัง คายนาด้วย ส่วนสถานที่นั้นคือ กุณฑลวันวิหารใน กาษมีระ เช่นเดียวกัน นั้นมีดังนี้ อย่างไรก็ตาม ผลแห่งการทำสังคายนาครั้ง ๑. ได้ใช้ภาษาสันสกฤตในการสังคายนา ๒. มีการร้อยกรองอรรถาธิบายพระ ไตรปิฎกขึ้น ๓ คัมภีร์ใหญ่คือ อรรถกถาวินัยปิฎก ชื่อวินัยวิภาษา 900,000 โศลก อรรถกถา สุตตันตปิฎกชื่ออุปเทศศาสตร์ 900,000 โศลก และอรรถกถาอภิธรรมอันมีนามว่า อภิธรรมวิ ภาษา 900,000 โศลก ฐาน ๓. มีการจดจารปกรณ์เหล่านี้ขึ้นเป็นหลัก ๔. นิกายสรวาสติวาท เป็นนิกายที่ทาง ราชการรับรอง ๔. พระเจ้ากนิษกะโปรดให้ส่งสมณทูตเผย แผ่พระศาสนาไปในภูมิภาคเอเชียกลาง ในบันทึกของสมณะเฮียนดังกล่าวว่า พระเจ้า กนิษกะมีพระราชประสงค์จะไม่ให้ข้อความที่ชำระ รวบรวมแล้วต้องวิบัติแปรผันได้รับอันตราย จึงโปรด ให้จารึกไว้ในแผ่นทองแดง เก็บไว้ในหีบศิลา แล้วสร้างสถูปใหญ่บรรจุหีบนี้ไว้ภายในให้มั่นคงแข็ง แกร่งอีกชั้นหนึ่ง กับทั้งโปรดให้พวกยักษ์และนาคเฝ้า ดูแลรักษาอีกด้วย กั ล ย า ณ มิ ต ร ๘๕