อปริหานิยธรรมและการเคารพผู้ใหญ่ : หน้า 101/128

อปริหานิยธรรมข้อที่ ๔ สักการะ เคารพ นับถือ บูชา ๓ คำนี้ ถ้าดูรูปศัพท์ให้ชัดเจน จะได้ข้อคิดอะไรดีๆ หลายอย่าง สักการะ คือการนำสิ่งของที่สมควร ไปมอบให้แก่บุคคลที่สมควรจะได้รับ สิ่งของนั้น ๆ เช่น เมื่อจะไปหาท่านผู้ใหญ่ ไม่ควรไปมือเปล่า ควรมีของฝากติดไม้ติดมือ ไปด้วย แม้ผู้ใหญ่บางท่านจะมีฐานะดีมาก ข้าวของเครื่องใช้ของท่านเพียบพร้อมแล้ว ก็ตาม ก็ควรต้องมีของฝาก อาจเป็นดอกไม้ งาม ๆ สักช่อก็ได้ แม้ที่สุด จะไปเยี่ยมพระสงฆ์องค์เจ้า ตามวัดต่าง ๆ ก็ควรมีดอกไม้ธูปเทียนเป็น เครื่องสักการะติดไป ถ้าเป็นวัดยากจนใน ชนบท ก็เตรียมผ้าไตรไปถวายท่านได้เลย การสักการะนั้นเป็นเครื่องผูกน้ำใจว่า ข้าพเจ้ายังคิดถึงท่านด้วยใจจริงด้วยความ เคารพอันเป็นประการต่อไป เคารพ แปลว่า ตระหนัก คือตระหนัก หรือซาบซึ้งในคุณความดีของท่าน จนอด ไม่ได้ที่จะต้องกราบ ต้องไหว้ หรือทำ อาการทางกายให้ท่านรู้ ความเคารพเกิดขึ้นเพราะเราได้จ้องดู แต่ความดีของท่าน ไม่คอยจับผิด ทุกคนแม้ ตัวเราเองเนื่องจากยังไม่หมดกิเลส จึงมีทั้ง ข้อดี และข้อเสียด้วยกันทั้งนั้น แต่การจ้องดู แต่คุณความดีของผู้อื่นมีประโยชน์กับตัวเรา มากกว่า เมื่อดูแล้วก็พยายามรวบรวมนับดู ว่าท่านมีความดีอยู่กี่อย่าง เพื่อจะได้เอามา “ถือ” ปฏิบัติตามบ้าง เรียกว่า “นับถือ” อันเป็นบันไดก้าวไปสู่การบูชา บูชา แปลว่ายกย่องขึ้นไว้ หมายถึง การยกท่านขึ้นด้วยการปฏิบัติตาม เรียกว่า ปฏิบัติบูชา ส่วนการบูชาด้วยการนำเครื่อง สักการะไปมอบให้เรียกว่า “อามิสบูชา” การที่จะมองคุณงามความดีของใคร ให้ออกนั้น ต้องฝึกมองแต่เฉพาะด้านที่ดีงาม เช่น ผู้เฒ่าท่านนี้มีความรู้ดี มีความสามารถ ในการบริหารงาน มีความสามารถในการ รวมคน มีความรู้ในสาขาวิชาต่าง ๆ มากมาย สำหรับข้อบกพร่องนิด ๆ หน่อย ๆ เช่น ท่าน ด่าเก่ง ท่านขี้บ่น อย่าได้เสียเวลาไปดูเลย ไม่มีประโยชน์ ถ้าทำได้อย่างนี้ย่อมได้ชื่อว่า ปฏิบัติครบถ้วน คือ สักการะ เคารพนับถือ บูชาผู้ใหญ่ เข้าใกล้ผู้ใหญ่ได้ความ ทันคน โดยทั่วไป ท่านผู้เฒ่าผู้แก่ท่านมีประสบ การณ์ในชีวิตมาก เพราะฉะนั้นเมื่อท่านแนะนำ อะไรก็ควรรับฟัง ฟังแล้วต้องคิดตามด้วยนะ ถ้าฟังอย่างเดียวเข้าหูซ้ายทะลุหูขวาแบบนี้ อย่าไปหาท่านเลย เสียเวลารบกวนท่านเปล่า ๆ คนที่ฟังด้วยเชื่อด้วย เรียกว่าเชื่อฟัง หลายคนคิดดูถูกคุณพ่อคุณแม่ ปู่ย่า ตาทวดว่าแก่แล้วไม่ทันสมัย คนแบบนี้ฉลาด น้อย อยากจะฝากเอาไว้ว่า ผู้เฒ่านั้น แม้ท่าน จะไม่รู้เรื่องเทคโนโลยี เรื่องเครื่องไม้เครื่องมือ สมัยใหม่ แต่ท่านก็มีสิ่งที่ทันสมัยอยู่อย่างหนึ่ง คือ “ความทันคน” ให้จำคำนี้ไว้ให้ดี เพราะ กิเลสของคนเมื่อพันปีกับเดี๋ยวนี้ก็คือตัวเดียวกัน นั่นเอง กิเลสนั้นคือ ความโลภ ความโกรธ ความหลง สิ่งเหล่านี้บั่นทอนหนทางการทำ ความดีของมนุษย์อยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน ท่านผู้เฒ่า โลกมามากจึงทันคน ท่านรู้จักหน้าตาของ ตัวกิเลสพวกนี้ดี กั ล ย า ณ ม ต ร ๙๙ Kalyanamitra.org