การศึกษาและชีวิตในวัยเรียน : หน้า 58/124

ฐานการศึกษา...รากฐานที่สำคัญของชีวิต ซึ่งน่า จะได้ กษากันสักวันหนี่ง การศึกษา เป็นรากฐานที่สำคัญของชีวิต กุลบุตรสมัยนั้น โดยมากต้อง พึ่งพาอาศัยวัดเป็นโรงเรียน เป็นสถานที่ศึกษาหาความรู้กันแทบทั้งสิ้น ศาสตรา จารย์เสฐียร พันธรังษี ก็เช่นเดียวกับเด็กทั้งหลายในสมัยเดียวกัน อาจารย์ได้เล่าให้ ฟังถึงชีวิตในวัยเรียนว่า "ตระกูลของเราเป็นชาวนา ยากจนเหมือนชาวนาทั้งหลาย พ่อแม่พว ในสมัยนั้นมักจะไม่อยากให้ลูกหลานห่างจากวัด เพราะกินอยู่ในวัดไม่ต้องเสียเงิน และยังได้เรียนหนังสือกับพระอีกด้วย ตัวผมเองก็เรียนหนังสืออยู่ที่วัดข้างบ้าน จนกระทั่งเรียนจบในมูลบทบรรพกิจ เรียกได้ว่ามีความรู้ภาษาไทย ในสมัยนั้นที่ถือ ว่าพอจะไปเรียนต่อที่ไหนก็ได้ ผมมีความปรารถนาอยากจะเข้าไปเรียนในโรงเรียนมัธยม ไปเข้าชั้นอุดมศึกษาให้สูงขึ้นไป แต่ก็ต้องระงับความคิดทั้งหมด ด้วยเหตุผลเพียงอัน เดียวคือ ความยากจน พ่อกับแม่เห็นควรว่าจะส่งผมไปอยู่ที่วัดในบางกอก ก็ได้เลือก ให้ไปเรียนที่วัดเบญจมบพิตรฯ ในชั้นต้น อยู่ได้ไม่ถึง ๒ ปี อาจารย์สึก ต้องย้ายไป เริ่มเรียนธรรมและภาษาบาลีอยู่วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษดิ์ กระทั่งได้บวชเณรตอน อายุประมาณ ๑๖ ปี จบภาษาบาลีชั้นต้นสอบได้เปรียญ ๕ ประโยคและธรรมชั้นเอก เมื่ออายุ ๑๘ ปี มาถึงช่วงนี้ชีวิตเริ่มหักเห เริ่มชอบอ่านพงศาวดารจีนและ ประวัติศาสตร์ศาสนาต่าง ๆ ตอนนี้เกิดความรู้สึกขึ้นใหม่ว่าอยากเขียนหนังสือเป็นกับเขาบ้าง ที่จริงก็ เป็นความรู้สึกของเด็ก ๆ ที่อยากเขียนหนังสือ เพราะเป็นคนชอบอ่านหนังสือมาก อ่านแทบทุกประเภทโดยเฉพาะพงศาวดารจีน เมื่ออ่านแล้วก็อยากเขียนขึ้นมาบ้าง มันมีความรู้สึกว่า เอ๊ะ! เมื่อเราอ่านหนังสือของเขาหมด ทำไมเราไม่เขียนให้เขาอ่าน ให้คนอื่นอ่านหนังสือของเราบ้าง พออยากเขียนหนังสือ เรื่องการเรียนก็เริ่มไม่ค่อย สนใจ ต่อจากนั้นเกิดอุตริหันมาเรียนภาษาอังกฤษซึ่งครูอาจารย์ไม่ชอบ โรงเรียน ภาษาต่างประเทศจะถูกสกัดกั้นจากอุปัชฌาย์อาจารย์เป็นอย่างมาก ท่านถือว่า ภาษาต่างประเทศเป็นวิชาที่จะพาให้ไปพบกับวัฒนธรรมใหม่ ๆ ที่จะมาล้างของเก่า ฉะนั้น การเรียนภาษาของพระเณรในสมัยนั้นจะเรียนแต่เฉพาะภาษาบาลี-สันสกฤต อันเป็นภาษาของพระพุทธศาสนาอย่างเดียว พูดง่าย ๆ ว่า ห้ามเรียนภาษาฝรั่ง แต่ ผมก็หนีไปเรียนเอาจนได้ วิธีเรียนใช้เวลาว่าง ๆ ไปสืบดูว่าที่ไหนบ้างที่สอนภาษาฝรั่ง เช่นที่โรงเรียนภาคค่ำที่หน้าวัดสุทัศน์ฯ บ้าง ที่แถว ๆ แพร่งนราบ้าง ก็คะเนดูว่า ถ้าครูสอนไม่ตรงกับเวลาของการสวดมนต์ทำวัตร ก็สมคบกับเพื่อนเณรด้วยกัน หนี ไปเรียนภาษาอังกฤษด้วยกัน และมีอีกวิธีหนึ่งเป็นวิธีเรียนภาษาอังกฤษของพวกเรา ๕๖ กัลยา ณ มิตร ไปศึกษาพุทธศาสนานิกายมันตรยาน บนภูเขา โคยาซัง ระหว่างสงคราม Kalyanamitra.org