การค้นพบและการใช้ชีวิตในสังฆารามนาลันทา : หน้า 110/124

๑๐๙ กัลยา ณ มิตร แรงมาก อีกอย่างหนึ่งในสังฆารามหลังนี้ มีผู้ ค้นพบเหรียญเงินและเหรียญทองแดงสมัยพระเจ้า กุมารคุปตะเป็นอันมาก วินิจฉัยไม่ออกว่า เหรียญ กษาปณ์เหล่านี้เข้ามาอยู่ได้อย่างไรในสำนักสงฆ์ แต่มีผู้วินิจฉัยว่า กษัตริย์ผู้สร้างสังฆารามนี้ คงสละทรัพย์ฝังไว้เป็นพุทธบูชาตามธรรมเนียม ของกษัตริย์อินเดียโบราณ สังฆารามหลังที่ 4 และที่ 5 ตามหมาย เลขอยู่ถัดกันไปเป็นตัวตึก ๒ ชั้น เราขึ้นไปดูเห็น ยังมีรูปเตาไฟก่อด้วยอิฐแผ่นใหญ่เหลืออยู่ ๒๑ เตา เหตุใดจึงมีรูปเตาไฟอยู่ในบริเวณกุฏิสงฆ์นี้ มีอธิ บายกันไว้หลายอย่าง ในหนังสือเล่มหนึ่งชื่อ Guide to Nalanda ของนายโฆษ เขาวินิจฉัยว่าอาจจะ เป็นที่หุงหาอาหารของนักศึกษา เคร่งครัดของมหาวิทยาลัยในสมัยโน้น แต่หลักอัน คาดว่า จึง ภายในสังฆารามใกล้กับบริเวณศึกษาจะไม่อนุญาต ให้ผู้ใดถือเอาสถานที่เหล่านี้เป็นที่หุงหาได้ วินิจฉัยไปอีกทางหนึ่งว่า เตาไฟเหล่านี้อาจก่อติด ตั้งไว้เป็นที่ต้มย้อมสบง จีวร ของพระภิกษุสงฆ์ ด้วยว่ากิจอันนี้ ภิกษุในสมัยโน้นต้องทำด้วยตนเอง เราเดินไปทางตะวันออกเฉียงเหนือ ที่ บริเวณสังฆาราม หมายเลข ๗ มีบริเวณหนึ่ง ทำด้วยศิลาแท่งทึบ มีเสาหินสลักรูปรอยต่าง ๆ ส่วนมากเป็นกิริยาท่าทางของมนุษย์และสัตว์ เป็นแบบสถาปัตยกรรมโบราณของอินเดียประมาณ ร้อยปีที่ ๖-๗ ติดต่อกัน มีหินสลักเป็นแผ่นกว่า ๒๐๐ แผ่น รูปสลักบางรูปเป็นกินนรกำลังดีดพิณ รูปมังกร รูปพระอัคนี รูปท้าวกุเวร รูปเทวะ ทรงนกยูง เทวรูปและรูปสัตว์อื่น ๆ อีกมากอย่าง บางตอนแสดงรูปชาดกในพระพุทธศาสนา รูป สลักเหล่านี้เห็นได้ตามเสาหิน และเคราะห์ดีที่เป็น หินแข็ง พวกมุสลิมที่บุกเข้ามาไม่สามารถเอาไฟ เผาผลาญได้ ประเทศอินเดียนั้น เป็นแผ่นดินแห้งกัน ดารน้ำมาตั้งแต่พันปีโน้น เราจะไปที่ใดก็ได้เห็น บ่อน้ำเรื่อยไป เมื่อผ่านไปทางไหน พอเห็นหมู่บ้าน ก็ได้เห็นบ่อน้ำควบคู่ไป ภายในบริเวณมหา วิทยาลัย ตกอยู่ในสภาพอัตคัดน้ำเหมือนกัน เพราะฉะนั้นจึงเห็นซากบ่อน้ำ และที่เก็บน้ำเป็น ถังขึ้นไว้ในที่สูงหลายแห่ง และมีซากที่เก็บ น้ำฝนอยู่อีกหลายที่มีทางไหลผ่านของน้ำฝนด้วย Kalyanamitra.org