สาวิตรีและพระสัตยวาน : หน้า 76/108

เรื่องย่อและบทละครบางตอน สาวิตรี เป็นธิดาของท้าวอัศวบดี ราชาแห่งแคว้นมัท ราษฎร์ นางเป็นหญิงที่มีความสง่างามเป็นเลิศ และมีสติปัญญา มีความเฉียบแหลมในหลักธรรม ซ้ำยังมีวาจา เฉลียวฉลาด ไพเราะ เป็นที่เบิกบานใจแก่ผู้ที่ได้สนทนาด้วย จะเป็นเพราะว่า สาวิตรีเป็นเจ้าหญิงที่สูงศักดิ์ ทั้ง สง่างาม ทั้งเฉลียวฉลาด จึงทำให้ไม่มีชายใดหรือเจ้าชายเมืองใด หาญกล้ามาปองรัก หรือเป็นเพราะบุญของชายอื่นที่มีไม่พอคู่ ควรกับนางก็สุดจะคาดเดาได้ จึงทำให้ทุกคนรู้สึกยกย่องเทิดทูน นางยิ่งกว่าจะคิดไปในทางอื่น ในขณะเดียวกัน นางก็มิเคยมีจิต คิดรักใคร่ชายใดเช่นกัน แต่จะด้วยบุญหรือกรรมใดก็มิอาจจะทราบได้ สาวิตรี ได้พบกับพระสัตยวาน โอรสแห่งท้าวทยุมัตเสน ราชาพระเนตร บอดแห่งแคว้นศาลวะ ซึ่งพระราชาทยุมัติเสนกำลังตกระกำ ลำบาก เพราะถูกศัตรูแย่งชิงราชบัลลังก์ไป จึงหนีมาบวชเป็น ฤาษีอยู่ในบริเวณราวป่าของแคว้นมัทราษฎร์ ถึงพระสัตยวานจะเป็นเจ้าชายไร้บัลลังก์ดังคนพเนจร อนาถา แต่สาวิตรีก็เลือกเป็นคู่ครอง แม้พระนารทซึ่งเป็นฤาษี ผู้มีฤทธิ์ที่พระราชบิดาของสาวิตรีให้ความเคารพนับถือจะทัด ทานว่า พระสัตยวานจะมีอายุอยู่ได้อีกเพียงปีเดียวเท่านั้นก็ตาม สาวิตรีก็ไม่เปลี่ยนใจ เมื่อตกลงปลงใจเช่นนั้น พิธีอภิเษกสมรสจึงถูกจัดขึ้น ตามประเพณี..... เมื่อสาวิตรีเป็นมเหสีของพระสัตยวานแล้ว นางได้ปฏิบัติ ตนสมกับเป็น "ศรีภรรยา” ทุกอย่าง นางทำให้พระสัตยวาน พอใจด้วยวาจาที่ไพเราะเหมาะควร ความสามารถในการเรือน ความมีน้ำใจ และความรักใคร่เสน่หา แต่ในขณะเดียวกัน สาวิตรี ก็นับวันเวลาที่ใกล้เข้ามา ๆ ของอายุพระสวามีด้วยจิตใจที่ห่วงใย แต่หนักแน่น พร้อมที่จะเผชิญความจริงโดยที่พระสัตยวานไม่ ทราบถึงเคราะห์กรรมของตนเลย จนกระทั่งเหลือเวลาอีกเพียง 4 วันเท่านั้น ก็จะครบ กำหนดอายุขัยตามคำทำนายของพระนารทฤาษี สาวิตรีจึง บำเพ็ญตบะด้วยการทำภาวนาและอดอาหาร จนกระทั่งวันที่ 4 พระสัตยวานได้ชวนนางไปเดินเล่นในพระราชอุทยาน นางเห็น ต้นไม้ผลิดอกออกช่อสวยงาม มีหมู่แมลงโบยบินตอม ก็รู้สึก เบิกบานใจ จึงกล่าวชมเปรียบเทียบความงามของดอกไม้กับ หญิงสาวว่า สาวิตรี สุมาลีหลากหลากมากมวลมี ต่างต่างสีราวลายวิเลขา เหมือนแสร้งแต่งล่อแมลงให้บินมา เพราะหมายว่ามีกลิ่นอันรินรวย เปรียบเหมือนนางดรุณีอยากมีคู่ แต่งกายาล่อชี้ให้เห็นสวย เพื่อจะลวงชายหลงและงงงวย แล้วเอออวยรับรักสมัครกัน แต่มีบางมาลีสีอ่อนอ่อน กลิ่นขจรรื่นรมย์ลมพาผัน ภุมรินยินดีที่สุคันธ์ เพราะรู้จักเลือกพื้นที่ดีจริง เปรียบสตรีผู้มีสุขุมชาติ มรรยาทน่าชมสมกับหญิง บุรุษดีใฝ่ถนอมกล่อมเลี้ยงจริง เพราะรักยิ่งยงยอดจอดดวงใจ ๗๔ กัลยา ณ มิตร Kalyanamitra.org