การเผชิญหน้ากับพระยายมราช : หน้า 77/108

ขณะที่กำลังชมสวนเพลิดเพลินอยู่นั้น พระสัตยวานก็ การติดตามของนางก็ใช่ว่าจะเดินตามค่อย ๆ ให้รำคาญ ลองฟัง รู้สึกปวดพระเศียรขึ้นมากะทันหัน และหน้ามืดล้มลงสิ้นสติ วาจาอันชาญฉลาดของนางที่พูดตอบพระยายมราชสี สาวิตรี แม้จะรู้ว่าวันนี้เป็นวันสิ้นชีวิตของพระสัตยวานผู้เป็น พระสวามีก็ยังรู้สึกตกใจ นางประคองร่างของพระสัตยวานไว้ สาวิตรี บนตัก ร่ำไห้สะอึกสะอื้น ขณะนั้นเอง พระยายมราชได้มาปรากฏตัวให้สาวิตรีเห็น พระกรรดาถูกพาไปไหนไหน หม่อมฉันขอตามไปพระเจ้าข้า หรือเสด็จไปเองในมรรคา พระยายม ดูราสาวิตรีศรีสมร อันบังอรภักดีเป็นยิ่งใหญ่ อองค์พระภรรดา ยาใจ บ่มิได้หน่ายรักสักเวลา ทั้งเธอนี้มีโยคะสมบัติ ปรากฏชัดน่าชมเป็นหนักหนา เพื่อเหตุนี้เราย รายอมสนทนา กับนางแก้วกัญญาสาวิตรี ตัวเรานี่คือพระยมราช ผู้ทรงฤทธิ์อำนาจอย่างเต็มที่ อันพระสัตยวานกุมารนี้ หมดอายุถึงที่ต้องวายปราณ เหตุนั่นตัวเราเอาบ่วงมา เพื่อมัดเธอและคร่าสู่สถาน อย่าเสียใจมากไปไม่เข้าการ ข้าก็จะขอตามเสด็จไป ด้วยอำนาจแข็งแรงแห่งตบะ และสัมมาคารวะต่อผู้ใหญ่ อีกพระองค์กรุณาแก่ข้าไท คงไม่มีสิ่งใดกีดทางจร อันผู้ใดใช้ธรรมเป็นเมืองนิตย์ และรู้จักข่มจิตไม่ย่อหย่อน ปฏิบัติพร้อมพรั่งดังครูสอน คงไม่ต้องอนาทรและร้อนใจ ปราชญ์สรรเสริญว่าธรรมเป็นเลิศ สุดประเสริฐกว่าทรัพย์ทั้งน้อยใหญ่ ธรรมคุ้มผู้ประพฤติเป็นธรรมไซร้ (๑) ใช่ว่าสัตยวานจะคืนชนม์ ฯ แม้พระยายมราชจะเป็นเทวดาผู้มีศักดิ์ แต่ก็ยังให้เกียรติ สาวิตรี เพราะนางเป็นหญิงที่มีธรรมของการเป็นภรรยาที่ดี เมื่อถึงคราวคับขันแห่งชีวิตสามี นางก็ยึดหลักธรรมเป็นที่พึ่ง โดยการบำเพ็ญภาวนาและอดอาหาร (ในสมัยนั้นนิยมการ อาหารว่าเป็นการบำเพ็ญตบะ) พระยายมราชจึงมารับวิญญาณ ของพระสัตยวานด้วยตนเอง ทั้งยังปรากฏกายให้สาวิตรีเห็นและ ทรงสนทนาด้วย ในขณะที่พระยายมราชเอาบ่วงมาคล้องวิญญาณของ พระสัตยวาน สาวิตรีได้อ้อนวอนขอให้พระยายมราชเห็นใจนาง หากต้องไร้สามี แต่พระยายมราชทรงห้ามนางว่าอย่าขอร้องเลย เพราะเป็นเรื่องที่ช่วยกันไม่ได้ ถึงกระนั้นสาวิตรีก็ไม่สิ้นความพยายาม ยังติดตามต่อ ไปไม่ลดละ แม้พระยายมราชจะบอกให้กลับ นางก็ไม่กลับ แต่ คงต้องได้ผลงามตามตำรา ฯ พระยายมราชได้ฟังวาจาของสาวิตรีแล้วรู้สึกประทับใจ ถึงกับออกปากให้รางวัลตามที่ขอยกเว้นแต่ชีวิตของพระสัตยวาน เรามาฟังคารมโต้ตอบของพระยายมราชกับสาวิตรีกันดูเถิดว่าจะ 'คมคาย' ขนาดไหน พระยายม เราพอใจ ได้ฟังซึ่งถ้อยคำ แถลงธรรมกรานี้ดีนักหนา ถูกโวหารสำนวนล้วนปรีชา สมเหตุผลจึงน่าให้รางวัล แม้โฉมยงประสงค์ซึ่งพรได จะประสาทตามใจเป็นแม่นมั่น เว้นแต่ขอชีวีสามีนั้น เราไม่ให้แจ่มจันทร์ ขอป่วยการ 1 สาวิตรี อันชนกขององค์พระภรรดา เคยได้เป็นราชามหาศาล Kalyanamitra.org กั ล ย ๆ ณ ม ต ร ๗๔