วารสารกัลยาณมิตร ปี 2533 ฉบับที่ 10 : หน้า 11/124

เธอพระองค์เจ้าอานันทมหิดล พระราชโอรสใน สมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช กรมหลวงสงขลา นครินทร์ กับหม่อมสังวาลย์ (พระอิสริยยศใน ขณะนั้น) ขึ้นครองราชย์เป็นพระมหากษัตริย์องค์ ที่ ๔ แห่งพระบรมราชจักรีวงศ์ โดยความเห็น ชอบตามมติของสภาผู้แทนราษฎร เมื่อวันที่ มีนาคม พ.ศ.๒๔๗๗ ๗ สมเด็จพระบรมราชชนนีทรงรักพระราชโอรส ดั่งดวงใจ แต่เพราะทรงเห็นแก่ประเทศชาติ จะ ได้มีพระมหากษัตริย์เป็นฉัตรแก้ว จึงทรงตัดสิน พระทัยยินยอมให้พระราชโอรส ซึ่งมีพระชนม พรรษาเพียง ๙ พรรษา เสด็จขึ้นครองราชย์ ท่ามกลางสภาวะเหตุการณ์บ้านเมืองไม่เป็นปกติ และพระราชวงศ์จักรีหลายพระองค์ ซึ่งทรง สมเด็จ ย่ า ... เเม่ ฟ้ า ห ล ว ง ข อ ง ป ว ง ช น หม่อมฉันไม่มีความต้องการยศและลาภเลย แต่ (จากซ้าย) สมเด็จเจ้าฟ้า คุณประโยชน์ให้แก่แผ่นดินอย่างมากมาย กลับ การที่นันทต้องรับเป็นพระเจ้าแผ่นดินก็เพราะเห็นว่า กรมหลวงเพชรบุรีฯ, ต้องแรมนิราศไปสิ้นพระชนม์ในต่างประเทศ ดัง เป็นหน้าที่ต่อบ้านเมือง เพราะฉะนั้นจะทำอะไร ลายพระหัตถ์ของสมเด็จพระบรมราชชนนีที่ทรงมีไป ต่อไปขอให้พูดกันดี ๆ อย่าบังคับและตัดอิสรภาพ กราบทูลสมเด็จพระพันวัสสาฯ ดังความบางตอน ซึ่งขออัญเชิญมาจาก "เจ้านายเล็ก ๆ - ยุวกษัตริย์” พระนิพนธ์ในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ กัลยาณิวัฒนา เจ้าฟ้า ...หม่อมฉันได้พูดกับเจ้าพระยาศรีฯ และ นายดิเรก ชัยนาม ด้วยถึงเรื่องร่างกาย และการ ศึกษาต่อไป ทีแรกเจ้าพระยาศรีฯ เห็นว่านันทไม่ ควรไปโรงเรียน ให้มีครูมาสอนที่บ้าน หม่อมฉัน จนเหลือเกิน และสำหรับร่างกายและการศึกษา แล้วขอให้ได้เต็มที่ เวลานี้เป็นเด็กก็ขอให้เป็นเด็ก พระเจ้าแผ่นดินที่ร่างกายไม่แข็งแรงและโง่ ก็ไม่ เป็นสง่าสำหรับประเทศ..." สมเด็จพระพันวัสสาฯ ทรงพอพระทัยในการ ตัดสินพระทัยของพระสุณิสาเป็นอย่างมาก ดัง ความในลายพระหัตถ์ที่ว่า... "ฉันต้องชมเชย สังวาลย์อีกครั้งหนึ่ง ฉลาดเป็นอัศจรรย์ ใจเย็น ก็ตอบไปทันทีว่า หม่อมฉันเห็นตรงกันข้ามเพราะ พูดโต้ตอบงดงามอย่างน่าพิศวงกับเจ้าพระยาศรี การเรียนคนเดียวจะทำให้เด็กไม่อยากเรียนเพราะ ธรรมาธิเบศ บุญของฉันมาได้ลูกสะใภ้เช่นนี้ ไม่มีคนแข่ง และไม่สนุกเลยที่ไม่มีเพื่อน จะทำให้ บุญของหลานที่มีแม่ที่เลิศ ไม่มีใครจะมาดูถูกได้ นันทไม่มีความสุขที่ต้องแบกยศพระเจ้าแผ่นดิน ว่าเลวทราม ฉันพูดนี้ปลื้มใจด้วย เศร้าใจด้วย จนไม่มีเวลาจะเป็นเด็ก และพระเจ้าแผ่นดิน จนน้ำตาไหล” จำเป็นมากที่จะต้องปะปนกับคนอื่น จะได้รู้จัก ในฐานะพระราชมารดาของพระมหากษัตริย์ นิสัยคนทั่วไป จะเป็นประโยชน์สำหรับบ้านเมือง บทบาทและพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระบรม ที่มีการปกครองอย่างประชาธิปไตย เจ้าพระยาศรีฯ ก็เห็นด้วย แต่สิ่ง ราชชนนีได้เปลี่ยนแปลงไปหลายอย่าง หนึ่งที่ไม่เคยเปลี่ยนแปลงคือ ความตั้งพระทัยที่ เมื่อเจ้าพระยาศรีฯ จะไปจากโลซานน์ จะเลี้ยงดูอบรมพระราชโอรสพระธิดาให้เป็นคนดี หม่อมฉันก็บอกให้เป็นที่เข้าใจอีกว่า ทั้งลูกและ มีความรู้ความสามารถ สมเด็จพระพันวัสสาฯ, สมเด็จเจ้าฟ้า กรมขุน สงขลานครินทร์ เพื่อจะได้ช่วยพัฒนา กัลยาณมิตร ๙ Kalyanamitra.org