การเดินทางและการจากลา : หน้า 107/124

บุคคลผู้ผ่านโลกมานานอายุเกือบจะย่างเข้าร้อยปีก็ ยังลังเล ตกลงใจ หรือตอบคำถามนี้ได้ยาก นที่สุดวันเวลาที่ต้องจากก็มาถึง อโศก และศีขรินบุตรอมาตย์ผู้หนึ่งออกเดินทาง เพื่อศึกษาในสำนักอันขจรนาม ตักสิลา นครอันรุ่งเรืองยิ่ง ทั้งทางศิลปกรรมและ วิทยาการ ส่งเสียงทักทายกันอย่างครื้นเครงสนุกสนาน เพราะ รู้สึกว่าการเดินทางครั้งนี้จะได้ชมภูมิประเทศใหม่ เมืองใหม่ ได้รับบรรยากาศใหม่ บ้างก็สั่งเสียบุตร และภรรยาด้วยความอาลัยอาวรณ์เป็นที่ยิ่ง บางคน รับบุตรน้อยมาจากมือผู้เป็นแม่ แล้วเคล้าเคลียจุมพิต ด้วยความอาลัยรัก สตรีบางคนใจอ่อนไม่อาจกลั้น ความสะเทือนใจเพราะพลัดพรากจากปิยชนนี สามี หรือญาติเป็นต้นได้ ก็ก้มลงกับฝ่ามือสะอื้นอยู่ ภาพอันเป็นที่ตั้งแห่งความสะเทือนใจอย่างยิ่ง ก็คือหนุ่มสาวผู้เพิ่งจะรักกันใหม่ ๆ แล้วมีเรื่องที่คนรัก ต้องจากไปต่างเมืองเพราะความจำเป็น เธอผู้อยู่ เบื้องหลังก็คิดไปต่าง ๆ นานาตามประสาแห่งสตรี ซึ่งมักจะคาดเหตุการณ์ไปในทางร้าย จึงเฝ้าวอนสั่งเสีย ชายอันเป็นที่รักแห่งตนด้วยความอาลัยสุดห้ามหัก ส่วนชายเล่าเมื่อใกล้เวลาขบวนเกวียนจะออกก็รู้สึก 1. มันเป็นเวลารุ่งอรุณที่แสงแดดเพิ่งจะให้ความ อบอุ่นแก่สัตวโลกและพื้นเมทนี ประตูใหญ่ด้านเหนือ แห่งปาฏลีบุตรเปิดออก ขบวนเกวียนหมู่หนึ่งเรียงราย อยู่ที่ประตูเมือง คอยเวลาเคลื่อนขบวน - สองข้างขบวนเกวียนมีผู้ยืนอยู่เป็นกลุ่ม ๆ ต่างวัย ต่างฐานะ และต่างอาชีพ ชนเหล่านี้บ้างเป็นญาติ บ้างเป็นมิตรสหาย บ้างก็เป็นผู้ต้องการออกเดินทาง เพื่อทำธุระส่วนตัว หมู่สตรีห่มผ้าคลุมหน้ายืน สนทนากันอยู่เป็นแห่ง ๆ ตามอัธยาศัย พวกผู้ชาย เหมือนดวงใจของตนจะหล่นอยู่ ณ ที่นั้น ในจำนวนคนดังกล่าวนี้มีวิเนตารวมอยู่ด้วย เธอ คอยจับกิริยาอาการเคลื่อนไหวของอโศกมิได้คลาด สายตา สีหน้าของเธอหม่นหมอง ขอบตาเขียว คงจะร่ำไห้มาตลอดราตรี อโศกเที่ยวลาคนโน้นคนนี้ทั้งพระประยูรญาติและ มิตรสหายผู้หวังดี พระนางวิมังสาเทวี พระมารดา มีพระพักตร์เคร่งขรึมจนดูไม่ออกว่า พระนางจะมี ความรู้สึกประการใดเมื่ออโศกมากราบลาที่พระอุระ พระนางยกพระหัตถ์ข้างหนึ่งขึ้นลูบศีรษะบุตรตน อีกข้างหนึ่งโอบไหล่ไว้ จุมพิตที่ฉลาดเพียงแผ่วเบา แล้วตรัสว่า "อย่าลืมนะลูกนะ ที่แม่สั่งไว้เมื่อคืนนี้ อโศกรับคำของพระมารดาโดยกิริยาแล้ว เดิน มาลาวิเนตาซึ่งยืนคอยเขาอยู่อย่างกระวนกระวาย ทั้งสองยืนนิ่งอยู่ครู่หนึ่งเมื่ออโศกกล่าวลา วิเนตาจึง ส่งของชิ้นหนึ่งให้สิ่งนั้นห่อหุ้มด้วยผ้าสีขาวเนื้อดี พลางกล่าวว่า "ขอให้ท่านเดินทางโดยปลอดภัย นำความ สำเร็จกลับมาสู่นครแห่งเรา” - ได้เวลา เสียงเป่าเขาสัญญาณดังขึ้น อโศก Kalyanamitra.org กัลยาณมิตร ๑๐๕