การปล่อยขันธ์ ๕ : หน้า 17/113

แต่ว่าวิธีปล่อยขันธ์ ๕ ไม่ใช่ ของเล็กน้อย ไม่ใช่เป็นของปล่อยง่าย ถ้าปล่อยไม่ได้ก็เป็นทุกข์ ปล่อยได้ ก็เป็นสุข แต่ขันธ์ ๕ จริง ๆ เราก็ ไม่รู้จักมันเสียแล้วนะ ปล่อยมัน อย่างไร รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณน่ะ เอาเถอะ แก่เฒ่าอยู่ วัดอยู่ว่าไปตามกัน บวชแล้วก็ตาม ไม่บวชก็ตาม ถามจริง ๆ เถอะว่า รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ จริง ๆ น่ะคืออะไร เอาละอึกอัก กันทีเดียว ไม่เข้าใจตัวของตัวแท้ ๆ ไม่เข้าใจ รูปน่ะคือร่างกายประกอบ ด้วยธาตุทั้ง ๔ ดิน น้ำ ลม ไฟ ผสม กันอยู่นี้ ถ้าว่าแยกออกไปก็เป็น ๒๘ มหาภูตรูป ๔ อุปาทายรูป ๒๔ เป็น รูป ๒๘ ประการดังนี้ นี่แหละมีรูป เท่านี้ เป็นเบญจขันธ์นี้รูป ๒๘ เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ นามขันธ์ ๔ โดยย่อ สังขาร ๓ วิญญาณ 5 เวทนา ความรู้สึก สัญญา ความจำ สังขาร ความคิด วิญญาณ ความรู้ เป็น ดวงสีต่าง ๆ กัน ส่วนเวทนาก็เป็น ดวง ถ้าสุขเวทนาก็ใส ถ้าทุกขา เวทนาก็ขุ่น ดังนี้เป็นดวง ๆ ดังนี้ สัญญา ความจำก็เป็นดวงเหมือนกัน เป็นดวงต่างกัน ดีชั่วหยาบละเอียด เลวประณีต สังขาร ความคิดดีคิด ชั่ว คิดไม่ดีไม่ชั่ว นี่ก็เป็นอีกดวง เหมือนกัน วิญญาณ ความรู้ ความรู้ ก็เป็นดวงอีกเหมือนกัน ต้องรู้จัก พวกนี้ให้เห็นพวกนี้เสีย ให้เห็น ขันธ์ทั้ง ๕ เสียก่อน ให้เป็นปฏิบัติ ที่แสดงแล้วนั่นเป็นปริยัติ ถ้าปฏิบัติ ต้องเห็น เห็นขันธ์ทั้ง ๕ นั่น รูป เป็นดังนั้นโตเล็กเท่านั้น สัณฐาน อย่างนั้น เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ เมื่อเห็นเบญจขันธ์ทั้ง แล้ว ก็ดูความจริงของมัน ขันธ์ ๕ เหล่านี้นะ ถ้าแม้ว่าขึ้นไปยึดถือมัน เข้าไว้ละก็เป็นทุกข์ ท่านถึงได้วาง ตำรับตำราเอาไว้ว่า ปญฺจุปาทานก ขนฺธา ทุกขา ยึดถือมั่นในเบญจขันธ์ ๕ นั่นเป็นทุกข์ ถ้าหากว่าปล่อย เบญจขันธ์ ๕ เสียได้ก็เป็นสุข แต่ว่า & มิถุนายน ๒๕๓๖ กัลยาณมิตร ๑๕