วิธีการปล่อยขันธ์ : หน้า 19/113

แต่ปล่อยไม่ได้น่ะเหมือนอะไร? เหมือนนกติดแล้ว อยากปล่อย แต่ เครื่องติดมันมี มันมีเหมือนอะไรล่ะ นี่แหละเหมือนอย่างเราครองเรือน อย่างนี้แหละ อยากจะปล่อยมัน แต่ว่าเครื่องติดมันมีเลยปล่อยไม่ได้ เสียดายมันปล่อยไม่ได้ มันติดอยู่ ดังนั้นแหละ ปล่อยไม่ถนัด เพราะ เหตุฉะนี้แหละ เบญจขันธ์ทั้ง ๕ ไม่ใช่เป็นของพอดีพอร้าย ต้องถอด กัน ไม่ถอดปล่อยไม่ได้ วิธีถอดเบญจขันธ์เบื้องต้น ต้องสำรวม ที่จะสำรวมน่ะ ต้อง พิจารณาเบญจขันธ์ทั้ง ๕ เสียก่อน ว่าเป็นของไม่ดีไม่งาม เป็นของไม่ดี ไม่งามนะ เป็นของหนักจริง ๆ นะ รู้ว่าเป็นของหนักแล้ว เริ่มต้นทีเดียว เมื่อเห็นว่าหนักละก็เริ่มต้นสำรวม ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ เลยทีเดียว สำรวมระวังไว้ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ในเวลาที่รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์มากระทบ คอยระวังไว้สำรวมไว้ให้ดี เมื่อ ระวังให้ดีแล้วสละความยินดียินร้าย ไม่ให้มากระทบ ไม่ให้ความชอบ ความไม่ชอบซึ่งเป็นกิเลสหยาบเข้า มากระทบได้ สละเสีย เมื่อสละ เช่นนั้นถ้าว่าเกียจคร้านไม่ได้นะ ต้อง หมั่นขยันทีเดียว ต้องมีความเชื่อมั่น ว่าปล่อยได้จริง แล้วขยันหมั่นเพียร จริง ๆ นั่นแหละจึงจะปล่อยได้ ถ้า ไม่สำรวมระวังปล่อยพลั้งเผลอละก็ | เหมือนดังคนเกียจคร้านมีปัญญา 66 การแบกภาระของหนัก นี่แหละท่าว่าปล่อยไม่ได้ วางใม่ใด้ละก็เป็นทุกข์ หนักทีเดียว บุคคลผู้ แบกของหนักไป บุคคลผู้แบกขันธ์ ที่ หนักไป ถ้าว่าปล่อย วางขันธ์ ไม่ได้ ก็เป็นทุกข์แท้ ๆ ถ่า ปล่อยวางขันธ์ เสีย ได้ก็เป็นสุขแก่ ๆ เหมือนกัน เลวทราม ก็ต้องรัดรึงตรึงตราอยู่ใน เบญจขันธ์ทั้ง ๕ ก็บุคคลมีศรัทธา มี ความเพียรดี มีความเพียรหมั่นขยัน กลั่นกล้านั้นแหละอาจปล่อยขันธ์ ๕ ได้ละ แต่ว่าวิธีจะปล่อย ท่านชี้แจง แสดงย่อยออกไปเป็นตำรับตำราออก ไปเป็นส่วน ๆ ให้เป็นตำรับตำรา ออกไปว่า จกฺขุนา สํวโร สาธุ สำรวม ตาได้ ยังประโยชน์ให้สำเร็จ ยัง ประโยชน์ให้สำเร็จอย่างไร ความ ติดมั่นในรูปารมณ์ก็ไม่มีสำรวมหูได้ ยังประโยชน์ให้สำเร็จ สำเร็จอย่างไร ความติดมั่นในสัททารมณ์ก็ไม่มี หยุดไปได้ สำรวมจมูกได้ ความติด มั่นถือมั่นในกลิ่นก็ไม่มี หลุดไปได้ สำรวมในลิ้นได้ ก็ไม่ติดในรส สำรวมในกายได้ ความสัมผัสเย็น ร้อนอ่อนแข็งก็หลุดไป ยังประโยชน์ ให้สำเร็จดังนี้ เมื่อสำรวมกายได้ สัมผัสก็หลุดไป สำรวมวาจาได้ ที่ จะมีโทษทางวาจาก็ไม่มี หลุดไป สำรวมใจได้โทษทางใจก็ไม่มี ยัง ประโยชน์ให้สำเร็จเป็นชั้น ๆ ไปดังนี้ ความสำรวมทาง ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ นั่นแหละ ทั้ง 5 อย่าง สำรวมได้แล้วก็ยังประโยชน์ให้สำเร็จ ได้ทั้งหมด ปรากฏว่าผู้ศึกษาพระ ธรรมวินัยต้องเป็นผู้มีหลักมีเกณฑ์ อย่างนี้ เมื่อมีหลักมีเกณฑ์อย่างนี้ แล้ว ได้ชื่อว่าสำรวมดีในสิ่งทั้ง ประการ คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ สำรวมใจดีแล้ว หลุดพ้นจากทุกข์ ทั้งปวงได้จริง ๆ นะ มิถุนายน ๒๕๓๖ กัลยาณมิตร ๑๗