ข้อความต้นฉบับในหน้า
เลื่อมใสศรัทธาให้เกิดแก่มหาชนอย่างเหลือล้น ที่ เหมือนกัน แต่ก็ไม่อาจกระทำเหตุแม้เพียงความ
ตัดสินใจออกบวชตามพระพุทธองค์ก็มาก ที่ตั้งใจ
ประพฤติธรรมบำเพ็ญเพียรในฐานะอุบาสก อุบา
สิกา ก็ยิ่งมากเหลือคณานับ
สะดุ้งให้เกิดแก่เราเลย”
ตรัสดังนี้แล้ว ก็เสด็จเลยไปประทับ ณ
พุทธอาสน์ ท่ามกลางสงฆ์ทั้งหลาย ทรงระลึกชาติ
ในช่วงเวลาเดียวกันนี้เอง พระเทวทัตผู้มี แต่หนหลังด้วยบุพเพนิวาสานุสติญาณแล้วตรัสเล่า
จิตใจริษยาพระพุทธองค์ฝังลึกอยู่ในกมลสันดาน วานรินทชาดก มีเนื้อความโดยละเอียดว่า
มาช้านาน ได้พยายามก่อการบ่อนทำลายความ
เลื่อมใสศรัทธาของพุทธศาสนิกชน ที่มีต่อสมเด็จ
พระผู้มีพระภาค ในทุกวิถีทางอย่างไม่ลดละ
ในอดีตกาล นานนับอสงไขยกัป สมัยเมื่อ
พระเจ้าพรหมทัตครองราชสมบัติ ณ กรุงพาราณสี
ในครั้งนั้น มีวานรโทนตัวหนึ่งอาศัยอยู่ในป่าใหญ่
คราใดที่พระสงฆ์สาวกได้ทราบข่าวพระ ใกล้แม่น้ำแห่งหนึ่ง เมื่อเจริญวัยเต็มที่ วานรก็
เทวทัตวางแผนร้ายถึงขั้นลอบปลงพระชนม์พระ มีร่างกายใหญ่โตกายประมาณเท่าลูกม้าย่อม ๆ
พุทธองค์ ตรานั้นพระภิกษุทั้งหลายก็พากันสะดุ้ง เรี่ยวแรงแข็งขันดังพญาช้างสาร ผิดกว่าวานรใด ๆ
หวาดกลัว วิตกกังวลราวกับชีวิตจะสิ้นเสียเอง ทั้งสิ้น ในเวลาท่องเที่ยวหากินอยู่ตามลำพังในแถบ
ต่างพากันกราบทูลให้ทรงระมัดระวังพระองค์ให้ ชายน้ำ ก็อาศัยความเฉลียวฉลาด และความคล่อง
จงหนัก และยังอาสาป้องกันพระพุทธองค์ด้วย แคล่วว่องไว เสาะหาผลไม้รสเลิศนานาชนิด มา
ประการต่าง ๆ แม้ด้วยชีวิต
V
ขบกินได้อย่างอิ่มหนำสำราญทุกวี่วัน
พระบรมศาสดาผู้ไม่เคยสะทกสะท้านต่อ แม่นํ้าสายที่ไหลผ่านป่าแห่งนี้ เป็นแม่น้ำที่
มรณภัยคือ ความตาย มาแต่ไหนแต่ไรแล้ว กลับ กว้างใหญ่มากมีเกาะกลางน้ำอยู่เกาะหนึ่งอุดมด้วย
ทรงปลอบโยนบรรดาพระภิกษุให้คลายวิตกกังวล ผลไม้นานาชนิด สัตว์บกอื่นใดในป่าไม่อาจข้าม
อยู่เสมอ ๆ และไม่ทรงอนุญาตให้ผู้ใดแก้ข่าวหรือ ไปกินได้ นอกจากพญาวานรตัวนี้เท่านั้น
ขัดขวางการกระทำของพระเทวทัตด้วยประการใดๆ
แม้พญาวานรจะมีกำลังมากสามารถเผ่นโผน
ทั้งสิ้น ถึงกระนั้นก็ตาม พระสงฆ์สาวกส่วนหนึ่ง กระโจนไปได้ในระยะไกล ๆ เพียงใด เมื่อต้องการ
ซึ่งมีความห่วงใยในพระพุทธองค์ไม่มีที่สิ้นสุด ก็ ไปที่เกาะกลางน้ำนั้น ก็ยังไม่สามารถ กระโจน
ยังอดมิได้ที่จะจับกลุ่มสนทนาปรับทุกข์ถึงเรื่อง ข้ามไปถึงได้รวดเดียว ต้องหาที่พักเท้าสักแห่ง
ทำนองนี้อีกในโรงธรรมสภา ณ เชตวันมหาวิหาร แล้วกระโจนต่อไปอีกทอดหนึ่ง จึงถึงเกาะได้
วันหนึ่ง พระบรมศาสดาเสด็จผ่านมาได้ยิน
พญาวานรใช้ความฉลาดรอบคอบ และความ
เข้าพอดี ทรงเข้าพระทัย และซาบซึ้งในความ ช่างสังเกตเลือกได้โขดหินแผ่นราบโขดหนึ่ง ซึ่ง
จงรักภักดีของพระสงฆ์สาวกอยู่เสมอ จึงทรงแวะ โผล่อยู่กลางลำน้ำระหว่างเกาะคะเนว่าได้ระยะพอดี
เข้าไปทักทายและปลอบโยนให้คลายความวิตก ก็ใช้โขดหินนั้นเป็นที่พักเท้ากระโจนข้ามไปหาผล
กังวล ทรงกล่าวยืนยันว่า
“ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย มิใช่แต่ในบัดนี้เท่า
ไม้รสเลิศที่เกาะนั้นกินเป็นประจำ
ในครั้งนั้นเอง ที่แม่น้ำย่านนี้มีจระเข้ ๒ ตัว
นั้นที่พระเทวทัตตะเกียกตะกายจะฆ่าเรา แม้ใน ผัวเมีย อาศัยหากินอยู่ใกล้ ๆ เกาะ คอยดักจับ
กาลก่อนโน้น ก็เคยตะเกียกตะกายเช่นนี้มาแล้ว สัตว์น้อยใหญ่ที่เผลอตัวชะล่าใจลงมาเพลินกินน้ำ
มิถุนายน ๒๕๓๖ กัลยาณมิตร ๗๕