ข้อความต้นฉบับในหน้า
wn snag Adu
วาสุเทพ
รากฐานความเชื่อและความเป็นมา (๒)
ต่อจากฉบับที่แล้ว
นักประวัติศาสตร์ชื่อ Dr.Marie - Therese
de Mallmann วิเคราะห์ว่าชื่อ อมิตรภา และ
อมิตรายุ ได้รับการนับถืออย่างแพร่หลายในอา
วามเชื่อในลัทธิบูชาอมิตรภาษีมาก่อนสมัย บัคเตรีย (Bactria)
พุทธกาล ดังจะเห็นได้จากชื่อ อมิตรภา
หรืออมิตรายุ เป็นชื่อของเทพเจ้าที่ได้
ความนิยมนำมาตั้งชื่อบุคคลเช่น พระธิดาของ
พระเจ้าสิริสุทโธทนะองค์หนึ่ง ทรงพระนามว่า
ไดรบ
อมิตา และกษัตริย์แห่งศากยะวงศ์พระองค์หนึ่ง
ที่ทรงขึ้นครองอุชเชนีต่อจาก เมาเอส (Maues
ทรงเป็นศากยะองค์แรกที่ปกครองอินเดีย เมื่อ
ประมาณ ๔๐ ปีก่อนคริสตกาล) ก็ทรงพระนามว่า
อมินตะ (Amyntas)
ณาจักรเปอร์เซีย และด้วยเส้นทางสายไหม (Silk
Road) ที่เชื่อมการค้าระหว่างอาณาจักรโรมัน-จีน
-อินเดีย ผ่านอาณาจักรเปอร์เซีย เกิดสายสัมพันธ์
การแลกเปลี่ยนทางการค้า การศาสนา วัฒนธรรม
และการแลกเปลี่ยนประชากร ลัทธินี้ได้แพร่
ผ่านทางลัทธิ Zoroastrianism เข้าไปเชื่อมโยง
ก่อนที่เจ้าชายสิทธัตถะจะตรัสรู้เป็นพระ กับความเชื่อของคริสเตียนยุคเก่าแก่ ความคิด
สัมมาสัมพุทธเจ้า พระองค์ทรงทรมานร่างกาย
ด้วยการทรงบำเพ็ญทุกรกิริยาอย่างสุดโต่ง ตาม
ความนิยมของนักบวชพวกหนึ่งในยุคนั้น เพื่อ
หาความ “สว่าง” หรือเห็นสัจจะ แม้พระพุทธเจ้า
จะปรินิพพานแล้ว ความคิดในเรื่อง “ไฟ” และ
“สวรรค์” ก็ยังสอดแทรกอยู่ในพิธีบำเพ็ญธรรม
ในบางนิกายของมหายาน ในช่วงปี ค.ศ. ๑๔๘ -
๑๗๐
ลัทธิบูชาอมิตรภาแผ่ขยายไปถึงจีนผ่าน
เรื่อง “ไฟ” จึงเผยแพร่ไปในยุโรปยุคอาณาจักร
โรมันเรืองอำนาจราวคริสต์ศตวรรษที่ ๑-๓ ไกล
ถึงกัล (Gaul แคว้นเล็กๆ อาณาจักรโบราณอยู่
ทางตอนเหนือของฝรั่งเศส) และอังกฤษ (Britain)
อิทธิพลชัดเจนที่มาจากลัทธิ “ไฟ” และ
แสงสว่างเป็นดวงไฟ มีให้เห็นในรูปปั้นและภาพ
วาดที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า ไม่ว่าจะเป็นศิลปะ
ในยุคสมัยใดก็ตาม หากเห็นวงกลมซ้อนอยู่ด้าน
หลังพระเศียร แสงสว่างทรงกลมนี้มีที่มาจาก
อาณาจักรปาร์เซีย และราชวงศ์กุษาณะ โดยมี
การพบหลักฐานว่า เหรียญที่ผลิตในสมัยพระ เปอร์เซีย และเป็นต้นแบบของการวาดภาพใน
เจ้ากนิษกะมหาราช มีสัญลักษณ์ของอมิตรภา ลัทธิ Zoroastrian รวมทั้งพวกกรีก-โรมันก็นิยม
โดยมีศูนย์กลางการแพร่ขยายลัทธิอยู่ที่อาณาจักร ใช้สัญลักษณ์นี้ในยุคสมัยที่อิทธิพลเปอร์เซียแพร่
เริ่มลงตั้งแต่ฉบับที่
am
ปีที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๓๓
โดย ชัยสิริ สมุทวณิช
๖๔ กัลยาณมิตร ตุลาคม ๒๕๓๖