การเห็นตามปัญญา : หน้า 12/156

เมื่อใดบุคคลเห็นตามปัญญาว่าธรรม ทั้งหลายเหล่านั้นย่อมถึงซึ่งฝั่ง คือ ทั้งปวงเป็นทุกข์ เมื่อนั้นย่อมเหนื่อย พระนฤพาน ล่วงเสียซึ่งวัฏฏะเป็นที่ หน่ายในทุกข์ นี้คือความหมดจด วิเศษ สพฺเพ ธัมมา อนตฺตาติ ยทา ปญฺญาย ปสฺสติ อถ นิพพินฺทติ ทุกเข เอส มคฺโค วิสุทธิยา เมื่อใดบุคคล เห็นตามปัญญาว่าธรรมทั้งหลายไม่ ตั้งแห่งมัจจุ อันบุคคลข้ามได้ด้วย ยากนัก กณห์ ธมฺม วิปปหาย สุกก ภาเวถ ปณฺฑิโต ผู้ดำเนินด้วยคติ ของปัญญาละธรรมดำเสีย ยังธรรม ขาวให้เจริญขึ้นดังนี้ นี่เนื้อความ ใช่ตัว เมื่อนั้นย่อมเหนื่อยหน่ายใน ของบาลี คลี่ความเป็นสยามได้ความ ทุกข์ นี้เป็นหนทางหมดจดวิเศษ เท่านี้ อปปกา เต มนุสฺเสสุ เย ชนา ปาร ต่อแต่นี้จะอรรถาธิบายขยาย ปุญญาภิสังขาร สังขารที่บุญตบแต่งอปุญญา ภิสังขาร สังขารที่บาปตกแต่ง อเนญชาติ สังขาร สังขารที่ไม่หวั่นไหว ที่บุญตบแต่ง อปุญญาภิสังขาร สังขารที่บาปตกแต่ง อเนญชาภิสัง ขาร สังขารที่ไม่หวั่นไหว ปุญญาภิสังขาร สังขารตบ แต่งให้เกิดเป็นบุญขั้นมนุษย์นี้ ใน ชมพูทวีป แสนโกฏิจักรวาล อนันต จักรวาล มนุษย์มีมากน้อยเท่าไร อยู่ ในปุญญาภิสังขารทั้งนั้น ส่วนทิพย์ กายอุปปาติกะกำเนิดเกิดเป็นกาย ทิพย์ในชั้นจาตุมหาราช ดาวดึงสา ยามา ดุสิตา นิมมานรดี ปรนิมมิ ตวสวัตตี สวรรค์ทั้ง 5 ชั้นนี้เรียกว่า ปุญญาภิสังขาร ปุญญาภิสังขาร สังขารอันบุญตบแต่งทั้งนั้น รูปพรหม อีก ชั้น พรหมปาริสัชชา พรหม ๑๖ ปุโรหิตา มหาพรหมา ปริตตาภา อัปปมาณาภา อาภัสสรา ปริตตสุภา คามิโน บรรดามนุษย์ทั้งหลาย ชน ความเป็นลำดับไปว่า สพฺเพ สังขา เหล่าใดมีปกติไปสู่ฝั่งข้างโน้น ชน รา อนิจจาติ สังขารทั้งปวงไม่เที่ยง เหล่าใด ปารคามิโน มีปกติไปสู่ฝั่ง ก็เมื่อบุคคลเห็นตามดังนี้ด้วยปัญญา มีปกติถึงซึ่งฝั่ง ชนทั้งหลายเหล่า ของตนแล้ว ก็ย่อมเหนื่อยหน่ายใน นั้นมีประมาณน้อย อถาย อิตรา ปชา ตีรเมวานุธาวดี ส่วนชนเหล่า ทุกข์ นี่เป็นหนทางหมดจดวิเศษ ของสัตว์ทั้งหลาย นี้เป็นทางหมด อื่นนอกนี้ ย่อมละชายฝั่งนั้นแล เย จดวิเศษ นี่หนทางนี้เราต้องการ ให้ จ โข สมุมทุกขาเต ธมฺเม ธมฺมา นวตฺติโน ก็ชนทั้งหลายเหล่าใดแล ประพฤติตามธรรมในธรรมที่พระ ตถาคตเจ้ากล่าวดีแล้ว เต ชนา ปาร เมสฺสนฺติ มาเธย์ สุทุตตร์ ชน พินิจพิจารณาด้วยความรู้ความเข้า ใจของตน นี่เป็นภูมิขั้นสูงนะ ไม่ใช่ ภูมิขั้นต่ำ เห็นตามปัญญาว่าสังขาร ทั้งปวงไม่เที่ยง เห็นอย่างไรสังขาร อัปปมาณสุภา สุภกิณหา เวหัปผลา อสัญญีสัตตา อวิหา อตัปปาสุทัสสา สุทัสสี อกนิฏฐา นี่เรียกว่าชั้นสุทธา วาส เป็นที่อยู่ของพระอริยบุคคล ขั้นพระอนาคามิผล พระอนาคา มิมรรคอยู่ในที่นี้ รูปพรหมทั้ง ๑๖ ชั้นนี้เป็นปุญญาภิสังขารทั้งนั้น ส่วน อเนญชาภิสังขาร สังขารในอรูป พรหม อากาสานัญจายตนะ วิญญาณัญจายตนะ อากิญจัญญา ยตนะ เนวสัญญานาสัญญายตนะ ในอรูปพรหมทั้ง ๔ นี้ ก็จัดเป็น ปุญญาภิสังขาร อีกเหมือนกัน ไม่ใช่ อปุญญาภิสังขาร อปุญญาภิสังขาร ต่ำกว่า น่ะ คือ ปุญญาภิสังขาร สังขาร มนุษย์ลงไปเรียกว่าอปุญญาภิสังขาร กัลยาณมิตร ๑๐ กุมภาพันธ์ ๒๕๓๘