การเข้าใจธรรมและทุกข์ : หน้า 15/156

มนุษย์อย่างนี้แหละ ยิ้มแย้มแจ่มใส เมื่อเห็นจริงเช่นนี้ ไม่ติดไม่ สกทาคา หัวเราะร่าเริงบันเทิงใจ ประเดี๋ยว เกี่ยวด้วยสังขารเหล่านี้เสียได้ละก็ หน้าดำคร่ำเครียด เสียอกเสียใจกัน นั่นแหละเป็นหนทางหมดจดวิเศษ วุ่นวายแล้ว แตกกายทำลายขันธ์นี้ ไม่เอาใจไปเกี่ยวกับสังขารเหล่านี้ แล้ว เจ็บปวดขึ้นแล้ว ตึงตังเกิดขึ้น เป็นหนทางหมดจดวิเศษ นี้เป็น รบทัพจับศึก ตายกันสิ้นแล้ว เป็น ทางไปของพระพุทธเจ้า ของพระ ทุกข์กันจ้าละหวั่นแล้ว เหตุนี้ไม่ อรหันต์ ทางไปของพระอริยบุคคล เที่ยงอย่างนี้ ยักเยื้องแปรผันอยู่ ทางไปของพระโสดา อย่างนี้ แล้วก็เป็นทุกข์จริงๆ อยู่ ราคา นี่เป็นทางไปอย่างนี้ นี่ได้ อย่างนี้ สิ่งไม่เที่ยงมีอยู่เท่าไรก็เป็น ชื่อว่าเป็นทางหมดจดวิเศษ เป็น ทุกข์อยู่เท่านั้น ไม่มีสุขเลย ก็เป็น ทางไปของวิปัสสนาญาณิกด้วย ที่ เทวดาเขาว่าเป็นสุขนัก พรหมก็ว่า จะไปสู่โสดา สกทาคาเหล่านั้นได้ เป็นสุขนักอย่างไรเล่า ก็สุขชั่วคราว ต้องอาศัยรู้จริงเห็นจริงในสิ่งเหล่านั้น สุขประเดี๋ยวประด้าวแล้วก็กลายไป นี้เป็นพระคาถาที่สอง เป็นทุกข์อีกต่อไป สพฺเพ ธัมมา อนตฺตาติ ยทา ปญฺญาย ปสฺสติ อถ นิพพินฺทติ ทุกเข เอส มคฺโค วิสุทธิยา เมื่อใดบุคคลเห็น ตามปัญญา ว่าธรรมทั้งหลายไม่ใช่ ตัว เมื่อนั้นย่อมเหนื่อยหน่ายในทุกข์ นี่เป็นทางหมดจดวิเศษ นี่ถึงจะจริง ละได้จริง เอาตรงนี้แหละว่าธรรม ทั้งหลายไม่ใช่ตัว ธรรมทั้งหลายน่ะ อยู่ที่ไหน สังขารมีที่ไหน ธรรมมีที่ นั่น สังขารอยู่ที่ไหน ธรรมอยู่ที่นั่น ปุญญาภิสังขาร สังขารอันบุญตบ แต่ง อปุญญาภิสังขาร สังขารอัน บาปตบแต่ง อเนญชาภิสังขาร สังขารมีสิ่งที่มิใช่บุญมิใช่บาปตบแต่ง คาถาที่สามตามลำดับไป ว่า ตามหน้าที่กัน ดังนี้ธรรมทั้งหลาย กัลยาณมิตร ๑๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๓๘