ความเดิมของมโหสถ : หน้า 139/156

พระมโหสถ เรียง : สานวนเก่า ภาพ : พุทธศิลป์ ความเดิม นางสุมนาเทวี ภรรยาของสิริวัฒน์เศรษฐี ได้คลอดบุตรเป็นชาย ตั้งชื่อให้ว่า มโหสถ เพราะมีแท่งยาอยู่ในมือ ในขณะที่คลอดออกมา ยานี้ช่วยรักษาโรคปวดหัวของเศรษฐีที่เป็นอยู่ ๗ ปี ให้หายขาดเป็นปลิดทิ้ง และยังช่วยรักษาชาวเมืองทั้งหลายให้หายจากโรคภัยไข้เจ็บต่าง ๆ ในวันที่มโหสถมาเกิด ภรรยาบริวารเศรษฐีพันคนก็คลอดบุตรออกมาเป็นชายเช่นเดียวกัน เมื่ออายุได้ ๗ ขวบ ในขณะที่มโหสถและเพื่อนๆ บริวาร ๑,๐๐๐ คน วิ่งเล่นกันอยู่ เกิดพายุ ฝนตก หนัก เด็ก ๆ วิ่งหนีฝนหกล้มได้รับบาดเจ็บ มโหสถจึงคิดสร้างบรรณศาลาและสวน หย่อมให้เป็นที่พักอาศัยแก่คนเดินทาง และใช้เป็นที่วิ่งเล่น ออกแบบให้ช่างสร้างเสร็จแล้ว ชาวเมืองและคนเดินทางได้มาใช้ประโยชน์จากสถานที่นี้ ต่างก็ชื่นชมในภูมิปัญญาของเด็กชาย ตัวน้อยไปทั่วเมือง กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘ เมื่อนั้นผ่านฟ้า สมเด็จราชา วิเทห์ทรงธรรม์ ขอบเขตหารา ทั้งสี่ทิศศา เที่ยวสืบเสาะไป พระองค์ทรงฤทธิ์ นิมิตความฝัน ใครมีวิชา ปัญญาเป็นไฉน เจ็ดปีครบครัน ทรงธรรม์นีกมา ประหลาดแก่ใจ เร่งไปเอามา เสนกทายไว้ บัดนั้นอำมาตย์ ท้าวเธอมีใน พระทัยจินดา รับสั่งพระบาท ว่าได้นักปราชญ์ องอาจหนักหนา ยกมือประนม คนหนึ่งเกิดมา เลิศล้ำโลกีย์ ไปโดยทิศศา คิดแล้วผ่านฟ้า วิเทห์ราชา บังคมกราบลา Vide งสมนาน ต่างคนต่างไป ตรัสใช้เสนา มิช้าทันที ทิศเหนือทิศใต้ มิได้พบพาน จึงชวนกันไป เร็วไวบัดนี้ โดยทิศทั้งสี่ บุรีเวียงชัย กลับมาพอถึง คนหนึ่งไปด่าน ทูลซึ่งอาการ ทางทิศประจิม กัลยาณมิตร Q00 กุมภาพันธ์ ๒๕๓๘๘