อปุญญาภิสังขาร : หน้า 13/156

เกิดเป็นเปรตบ้าง เป็นอสุรกายบ้าง เป็นสัตว์เดียรัจฉานบ้างเป็นสัตว์นรก ๔๕๖ ขุมลุ่มลึก ทุกข์ยาก ลำบากนัก ในอบายภูมิทั้ง ๔ นี้ เรียกว่า อปุญ ญาภิสังขาร ฝ่ายสัตว์เดียรัจฉาน ก็ เห็นปรากฏว่าตัวใหญ่ตัวเล็กตัวน้อย น่าสมเพชเวทนา เปรต อสุรกาย อเนญชาภิสังขาร สังขารที่ ไม่หวั่นไหว ตั้งแต่อรูปสัตว์ อสัญญี สัตว์ ที่ชั่วคราวนะ ไม่หวั่นไหวชั่ว คราวหนึ่ง นี้ตำรับตำราท่านยกเอา แค่นี้ แต่ว่าอเนญชาภิสังขาร สังขาร ที่ไม่หวั่นไหว สังขารที่ไม่หวั่นไหว ควรจะจัดสังขารที่บุญตบแต่งไม่ได้ เราไม่เห็นด้วยตา เห็นแต่เขาเขียน บาปตบแต่งไม่ได้ รูปไว้ให้ดู ถึงกระนั้นก็มีอยู่แท้ๆ สัตว์นรกเราก็ไม่เห็น เขาเขียนรูป ไว้ให้ดูทั้งนั้น แต่ว่าเขาเห็นแล้ว เขา เขียนรูปให้ดู มีจริงๆ ไม่ต้องไปสงสัย สัตว์นรก เปรต อสุรกายเหล่านี้ ควรจะเป็น อเนญชาภิสังขาร ส่วนโลกันต์นรก ก็ไปหมกไหม้อยู่ในนั้น ไปทนทุกข์ เวทนาอยู่ในโลกันต์นรก นั่นจะจัด เป็นอเนญชาภิสังขารได้ไหมละ ก็ มันยังไปเกิดมาเกิดอยู่ ถ้านิพพาน อเนญชาภิสังขารได้ อเนญชาภิ สังขารเหล่านั้น ก็มีหวั่นไหวอยู่ เคลื่อนไปมาอยู่ ดิน น้ำ ไฟ ลม อากาศ วิญญาณ ธาตุล้วน ธาตุ ล้วน ๆ ไม่เกี่ยวข้องอะไร นั่นแน่ ควรจะเป็นอเนญชาภิสังขาร ธรรม ล้วนๆ ไม่เกี่ยวข้องด้วยสิ่งใด นั่น แน่ควรจะเป็นอเนญชาภิสังขาร แต่ ว่าสังขารในที่นี้ ท่านประสงค์เอา อสัญญีสัตว์ อรูปสัตว์ เป็นอเนญ ชาภิสังขารให้รู้จักหลักอันนี้ สังขารเหล่านี้แหละ เป็น อนิจจ์ ไม่เที่ยงทั้งนั้น แปรผันไปหมด สัตว์เดียรัจฉาน เห็นปรากฏชัด นี้ ก็ได้เป็นอเนญชาภิสังขารที่ไม่หวั่น ได้ชื่อว่าอปุญญาภิสังขาร ไหวด้วยโลกธรรมทั้งแปด นี้เป็น ปรากฏว่าจะเป็นปุญญาภิสังขารก็ดี อปุญญาภิสังขารก็ดี อเนญชาภิ กัลยาณมิตร กุมภาพันธ์ ๒๕๓๘ ๑๑