นิสัยมีมะ: การฝึกฝนตนเอง : หน้า 148/326

นิสัยมีมะ ทมะ แปลว่า การฝึกฝน เป็นลักษณะความเข้มแข็งของจิตใจในการฝึกฝนตนเอง ใหม่มั้งนั้น ค้นหาความจริง หาสภาพจริง ๆ ซึ่งเป็นคุณสมบัติพิเศษเฉพาะสิ่งหนึ่ง ๆ ของ ธรรมชาติ สัตว์ คน สิ่งของ และกฎเกณฑ์ต่าง ๆ เพราะธรรมสิ่งทั้งหลายล้วนมีคุณสมบัติ ประจำทั้งด้านบวกและลบ ด้านมืดและสว่าง ด้านคุณและโทษ เมื่อถึงทั้งสองด้านแล้ว จะได้ค้นคว้าหาวิธีปฏิบัติต่อสิ่งนั้น ๆ ได้ถูกต้อง พบแล้วก็ นำมาปฏิบัติฝนให้เป็นนิสัย เพื่อได้ประโยชน์เต็มที่ และรู้ไม้ให้เกิดโทษเดือดร้อนตามมา ลักษณะนิสัยผู้มะ 3 ประการ คือ ฝึก หยุด ข่ม ได้แก่ 2.1 ฝึก คือ ฝึกตนเอง ให้รู็จักวิธีค้นคว้าหาความจริง ในสิ่งต่าง ๆ ให้ได้กว้างไกล ลุ่มลึก รอบคอบ หมั่นค้นหาความรู้ความสมบัติจริงของสิ่งต่าง ๆ ให้มาก เก็บไว้เป็น ข้อมูล ก่อนทำการงานใด ก็ฝึกนำข้อมูลคุณสมบัติจริงนั้นมาประเมินผลที่จะตามมาว่า จะเดือดร้อนหรือไม่ จึงตัดสินใจ นี้คือมีสัจจะและทมะประกอบปัญญา เมื่อตัดสินใจทำ ก็ฝึกมุ่งทำการกิจนั้นจนสำเร็จ ไม่ว่าจะประสบอุปสรรคใด ๆ นี้คือ สัจจะกำกับปัญญา