ที่สุดแห่งธรรมถึงได้ด้วยความเคารพ ๒ : หน้า 14/152

ก. ธรรมชาตินับบริสุทธิ์นี้ไม่ได้อยู่ ณ สถานที่ใดสถานที่หนึ่ง ไม่ได้อยู่ที่วงจันทร์หรือวงดาวใด ๆ หากแต่ดำเนินอยู่ในตัวของมนุษย์ทุกคน ต่างแต่เพียงว่า เราจะรู้และเข้าถึงได้หรือไม่เท่านั้น ในคืนวันเพ็ญวิสาขะเมื่อราว ๒,๖๐๐ ปีถอน พระบรมโพธิสัตว์ ได้ทรงเจริญสมาธิภาวนาอันหมายว่ารู้และเข้าถึงธรรมชาตินับบริสุทธิ์นี้ เงื่อนไขเดียวกับพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์ก่อน ๆ จึงได้ปฏิญาณพระองค์ว่าเป็นพระอรหันต์สัมมาสัมพุทธเจ้าดังนั้นธรรมในที่ตั้ง ๑ จึงหมายเอาโลกุตตรธรรมอันพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบรรจุ หรือปรมัตถ์จะในกาลต่อมา เมื่อพระพุทธองค์ทรงประกาศพระศาสนา จึงได้ทรงหยิบยกโลกุตตรธรรมนี้ มาอธิบายให้ผู้ที่ตามมาในภายหลังเข้าใจถึงคุณลักษณะและคุณวิเศษที่พระองค์ทรงบรรลุ พร้อมทั้งทรงอธิบายถึงหลักการและวิธีการปฏิบัติในแนวมุ่งมาด ๆ โดยพระพุทธองค์อาศัยบริบทต่าง ๆ ในสังคมคุ้นกัน ทั้งบุคคล สถานที่ ภูมิหลัง เพื่อเป็นสื่อกลางในการถ่ายทอดให้เข้าถึงโลกุตตรธรรมดังกล่าว เรียกว่า พระธรรม ต่อมาเมื่อมีมุขนิยมมากขึ้น ผู้บ่วงบาสส่วนได้ทำข้อผิดพลาดเกิดขึ้นในพระศาสนา พระพุทธองค์ทรงงับบัญญัติสิกขาขึ้น เพื่อใช้ปรับโทษแก่ผู้ล่วงละเมิด ที่เรียกว่า พระวิปัสสา เพื่อเป็นบทกายและวาจาให้เป็นระเบียบเรียบร้อยแยกออกมาจากพระธรรมอีกที