ที่สุดแห่งธรรมถึงได้ด้วยความเคารพ ๒ : หน้า 28/152

หลังจากพุทธปรินิพพานแล้ว พระพุทธสาวกทั้งหลายได้ร่วมมือกันทำสงฆ์คณะ คือ รวบรวมศาสนธรรมที่พระพุทธองค์ทรงแสดงแล้วตลอด ๕๔ พระวนา แห่งการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งในยุคแรกนั้น เป็นรูปแบบของการทรงจำด้วยวาจาที่เรียกว่า มูปาปะ และในกาลต่อมาได้มีการทำสงฆายอีกหลายครั้งด้วยเหตุต่าง ๆ และมีการจัดระเบียบให้เป็นหมวดหมู่ รวมถึงการจักร ไว้เป็นตัวอักษร โดยแบ่งเป็นหมวดใหญ่ ๓ หมวด หรือ ๓ คัมภีร์ เรียกว่า พระไตรปิฎก ซึ่งประกอบด้วย พระวินัยปิฎก พระสบัติปิฎก และพระอภิธรรมปิฎก ซึ่งเมื่อบันเป็นจำนวนพระธรรมได้ ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์ ดังนี้ ๑. พระวินัยปิฎก เป็นประมวลพระพุทธวจนะ หมวดพระวินัย หรือศิลอันเป็นพระบัญญัติเกี่ยวกับความประพฤติ ความเป็นอยู่ ขนบธรรมเนียม และการประกอบกิจการต่าง ๆ ของภิกษุ และภิกษุณี มีจำนวน ๒๑,๐๐๐ พระธรรมขันธ์ พระวินัยปิฎกนี้ ท่านเรียกว่า อาณาเทศนา การเทศนาโดย อำนาจบังคับบัญชา เพราะเป็นปฐกที่พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ตรอคำสั่ง ทรงแสดงแล้วโดยความเป็นเทศนาที่มากไปด้วยคำสั่ง และ เรียกว่า ยถาฏปกรณ์ การสั่งสอนตามความผิด เพราะว่าพระผู้มี พระภาคเจ้าทรงสอนเหล่าผู้มีความผิดมากตามความผิดนั้น ๆ ไว้ในปฐกนี้เป็นบทร่างกาย และวาจาอย่างมากมายที่ต้องศึกษาให้อยู่ใน ตรัสไว้โดยเฉพาะในวิเนยปฐกนี้ เพื่อให้เกิดความสงบระวัง