ที่สุดแห่งธรรมถึงได้ด้วยความเคารพ ๒ : หน้า 40/152

๓. ภาษมัทธิผลของการปฏิบัติ มีคำศัพท์ทางศาสนาว่า ปฏิเวธธรรม ได้แก่ ผลอันจะพิสูจน์ถึงรือบรรลุเนื่องด้วยการปฏิบัติอย่างถูกวิธี และมีวิริยะอุตสาหะอย่างจริงจัง สัมฤทธิผลของการปฏิบัติตะก้าวหน้าขึ้นไปตามลำดับ ๆ จนกระทั่งบรรลุธรรม ผล และนิพพาน เกี่ยวกับเรื่องพระสัทธรรม ๓ นี้ มีข้อคิดที่พุทธบริษัทจะต้องรำลึกอยู่เสมอว่า บุคคลใดก็ตามที่ศึกษาพระปฏิบัติธรรม จนเกิดความเข้าใจ และจำได้ถึงขนาดกล่าวว่าพุทธพจน์ได้ส่องปลุกทุกเรื่อง ทุกพระสูตร ทุกปฏิภาคก็ดังไม่อาจก่อให้เกิดประโยชน์แก่ตนได้อย่างแท้จริง ถ้าบุคคลนั้นยังไม่ปฏิบัติสัทธรรมด้วยความเคารพและความวิริยะอุตสาหะ จนกระทั่งสามารถเห็นแจ้งรู้แจ้งธรรมอันเป็นธรรมชาติบริสุทธิ์ที่แผ่อยู่ในตนเอง ดังที่พระพุทธองค์ได้ตรัสไว้แล้วนั้นในระดับใดระดับหนึ่ง ก็อาจว่าจะไม่สามารถบรรลุผลสัทธรรม ยังไม่สามารถบรรลุผล และนิพพานไปตามลำดับ ๆ ได้ เข้านองเดียวกับบุคคลที่อ่านตำราว่าน้ำสามารถจำได้ในใจสามารถอธิบายเรื่องว่ายน้ำได้อย่างคล่องแคล่ว ครว่าที่พลัดตกลงไปในสายลำคลอง ย่อมจะต้องจมน้ำตายสถานเดียว ข้อนี้ฉันใด การไม่ลงมือปฏิบัติสัทธรรมกันนั่น ปฏิสัทธรรมจึงไม่มีประโยชน์กับบุคคลผู้นั้น อันง เกี่ยวกับปฏิสัทธรรมสำหรับผู้ครองเรือนที่ยังต้องแบกภาระในการทำมหากินอย่างหนักหนาสาหัส ถ้าไม่มีศิลามิติช้างทางจงให้ ย่อมไม่สนใจศึกษาพระปฏิสัทธรรมมากเท่าที่ควร เพราะไม่เห็นค่าและความจำเป็น