พระสัมมาสัมพุทธเจ้ากับอริยสัจ ๔ : หน้า 7/152

พึงเป็นบุญที่รุ่งร่งที่พระองค์ทรงพระคุณทั้งปวง และสิ่งอันยิ่งกว่ากิจที่พระองค์นั้นรู้ดีด้วย เช่น เมื่อพระสุขะ คือพระสัพพัญญูญาณของพระผู้ทรงศีลธรรมทั้งภพ ทำให้พระองค์ทรงเห็นแจ้งรู้แจ้งในสภาพอันแท้จริงทั่วอันดัวยกฏธรรม ในอธิสัจ ๔ จึงเป็นเหตุให้พระองค์ทรงหลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง เป็นพระอรหันต์สมมา สัมพุทธเจ้าลิขิตว่าต่าง ๆ จึงเป็นเหตุให้พระองค์ทรงหลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง เป็นพระอรหันต์สมมา ๓. อธิญาณ คือ ปัญญา (สัมมาธิญาณ) ในมรรคคิดผลิจิตของพระองค์ผู้สิ้นอาสวะแล้ว เป็นปัญญาที่ทำให้เห็นแจ้งแจ้งแจ้งในอธิสัจ ๔ ในสังขารธรรม และสรรพฏสูทธรรธรรมทั้งปวง แทงตลอดความจริงทั้งมวลในอันดัวยกฏธรรม ทำให้พระองค์ตรัสรู้พระสัมมาสมโพธิญาณ อันเป็นปัญญายิ่ง ที่ยิ่งกว่าพจพรบพระเจ้า ทั้งหลายและพระอรหันตสาวกทั้งปวง จึงเป็นเหตุให้หลุดพ้นจากสรรเสริญพระพุทธองค์ในอธิญาณนี้ด้วย ๔. ทรงใจปัญหาอริยสัจ ๔ เพราะเหตุที่พระพุทธองค์ทรงอธิญาณในเรื่องอริยสัจ ๔ จึงทรงสามารถไขปัญหาอริยสัจ ๔ ให้แก่องค์สาวกอย่างชัดแจ้ง ทั้งเรื่องความทุกข์ เหตุแห่งทุกข์ การดับทุกข์และวิธีดับทุกข์ การแก้ไขปัญหาอริยสัจ ๔ อย่างกระจ่างน้อง ที่ทำให้พระสาวก ลักกระสะ เคารพ นับถือ บูชา และอารักพระองค์อยู่ ๕. ทรงสอนวิธีปฏิบัติเพื่อบรรลุอรหัตผล เมื่อพระพุทธองค์ทรงหลุดพ้นแล้วทรงปรามาณจะให้คนทั้งโลกหลุดพ้นทุกข์ตามด้วย