วิธีฝึกสมาธิเบื้องต้น : หน้า 33/128

! | หรือสติฟั่นเฟือนก็ไม่สามารถฝึกสมาธิได้ สามารถเห็นจุดศูนย์กลางดวง ซึ่งมีขนาดเล็กเท่าปลายเข็ม ในขณะที่นั่งสมาธิ จะต้องกำหนดสติรู้ตัวอยู่ตลอดเวลา ดวงนิมิตนี้คือ ดวงธรรม เรียกว่า ดวงปฐมมรรค ที่ชื่อเช่นนี้ อย่าให้เผลอ ต้องกำหนดระลึกถึงบริกรรมนิมิตคือ ระลึกถึง เพราะเป็นหนทางเบื้องต้นไปสู่มรรคผลและนิพพาน ฉะนั้น กสิณหรือบริกรรมนิมิตและระลึกถึงบริกรรมภาวนาที่ใช้ ต้องหมั่นประคองรักษาไว้ให้ดี จนกว่าจะเห็นอยู่ตลอดเวลา ประคองใจอยู่เสมอ อย่าปล่อยให้บริกรรมทั้งสองนี้พรากจาก ทั้งนั่ง นอน ยืน เดิน จึงจะนับได้ว่า “ได้ที่พึ่งอันประเสริฐ” กันได้ สำหรับคำว่า สติ ในที่นี้เป็นเพียงการกำหนดล้วน ๆ ไม่ ตราบนิรันดร เกี่ยวกับความรู้หรือการพิจารณาใด ๆ วิธีฝึกสมาธิเบี้องต้น ข้อควรระวัง A. อย่าใช้กำลัง คือ ไม่ใช้กำลังใด ๆ ทั้งสิ้นเช่น ไม่บีบ ต่อไปนี้ ให้ทดลองฝึกซ้อมควบคุมใจตนเองให้อยู่ใน กล้ามเนื้อตาเพื่อจะให้เห็นนิมิตเร็ว ๆ ไม่เกร็งแขน ไม่เกร็ง ความสงบ ด้วยการทำสมาธิในพุทธศาสนาตามแนววิชชา กล้ามเนื้อหน้าท้อง ไม่เกร็งตัว ฯลฯ เพราะการใช้กำลังตรง ส่วนไหนของร่างกายก็ตาม จะทำให้จิตเคลื่อนจากศูนย์กลาง ธรรมกาย ๑) กราบบูชาพระรัตนตรัยหน้าที่บูชาพระ สมาทาน กายไปสู่จุดนั้น ศีลห้า (หรือศีลแปดตามกำลังศรัทธา) ตั้งใจรักษาให้มั่น ๒. อย่าอยากเห็น คือ ทำใจให้เป็นกลาง ประคองสติ ๒) สำรวมใจ ระลึกถึงบุญกุศลที่เคยทำมาดีแล้วตลอด มิให้เผลอจากบริกรรมภาวนาและบริกรรมนิมิต ส่วนจะเห็น ชีวิต เพื่อยังความชุ่มชื่นให้แก่จิตใจ สิ่งใดถ้ากระทำ ถ้าเห็น นิมิตเมื่อใดนั้นอย่ากังวล ถ้าถึงเวลาแล้วย่อมเห็นเอง การ ถ้าได้ยิน ถ้าระลึกถึง แล้วก่อให้เกิดความไม่สบายใจ ควรเว้น บังเกิดของดวงนิมิตอุปมาเสมือนการขึ้นและตกของดวงอาทิตย์ เสีย ๓) นั่งขัดสมาธิ เท้าขวาทับเท้าซ้าย มือขวาทับมือซ้าย นิ้วชี้มือขวาจรดหัวแม่มือซ้าย หลับตาพอปิดสนิท แต่ไม่ถึง กับบีบกล้ามเนื้อตา ตั้งกายตรงดำรงสติมั่น วางธุรกิจอย่าง อื่นชั่วคราว กำหนดเครื่องหมาย “ดวงแก้ว” ให้ใสเหมือน เพชรลูกที่เจียระไนเป็นดวงกลม ๆ ไม่มีตำหนิ สีขาวใสเย็นตา เย็นใจ โตเท่ากับแก้วตาดำ นี้เรียกว่า “บริกรรมนิมิต” น้อมมา ตั้งไว้ที่ศูนย์กลางกายฐานที่ ๗ (ดูภาพ) แล้วบริกรรมภาวนา ในใจเป็นพุทธานุสติว่า “สัมมา อะระหัง” บริกรรมทั้งสอง อย่างนี้ให้ควบคู่กันไป ไม่อาจจะเร่งเวลาได้ ๓. อย่ากังวลถึงการกำหนดลมหายใจเข้าออก เพราะ การฝึกเจริญภาวนาตามแนววิชชาธรรมกายอาศัยการเพ่ง อาโลกกสิณ คือกสิณแสงสว่างเป็นบาทเบื้องต้น เมื่อเกิด นิมิตเป็นดวงสว่างแล้วค่อยเจริญวิปัสสนาในภายหลัง จึงไม่มี ความจำเป็นต้องกำหนดลมหายใจเข้าออกแต่ประการใด ๔. เมื่อเลิกจากนั่งสมาธิแล้ว ให้ตั้งใจไว้ที่ศูนย์กลาง กายที่เดียวไม่ว่าจะอยู่ในอิริยาบถใดก็ตามเช่น ยืนก็ดี เดินก็ดี นอนก็ดี หรือนั่งก็ดี ห้ามย้ายฐานที่ตั้งจิตใจไปไว้ที่อื่นเป็น อันขาด ให้ตั้งใจบริกรรมภาวนาพร้อมกับนึกถึงบริกรรม นิมิตเป็นดวงแก้วใสควบคู่กันตลอดไป เมื่อนิมิตเป็นดวงแก้วใสเกิดขึ้นแล้ว ให้หยุดบริกรรม ภาวนาเหลือแต่การกำหนดสติอยู่กลางดวงนิมิตอย่างเดียว ถ้า ๕. นิมิตต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น จะต้องน้อมไปตั้งไว้ที่ศูนย์ ดวงนิมิตเกิดขึ้นที่อื่นเช่น ตรงหัวตาบ้าง ข้างหน้าบ้าง หน้าท้อง กลางกายทั้งหมด ถ้านิมิตที่เกิดขึ้นแล้วหายไปก็ไม่ต้องตามหา บ้าง ฯลฯ ให้น้อมเอานิมิตนั้นมาตั้งไว้ที่ศูนย์กลางกายฐานที่ ๗ ให้ภาวนาประคองใจต่อไปตามปกติ ในที่สุดเมื่อจิตสงบ นิมิต แต่อย่าใช้แรงบังคับ ทำใจให้หยุดเข้าไปตรงกลางดวงนิมิต ย่อมปรากฏขึ้นใหม่อีก เรื่อยไปไม่ถอยหลังกลับ ดวงนิมิตก็จะสว่างสดใสยิ่งขึ้น จะ นึกให้ใหญ่หรือเล็กก็ได้ตามปรารถนา เมื่อใจหยุดถูกส่วน นิมิตที่เกิดขึ้นจะเห็นได้ชัดเจน มี ลักษณะเหมือนดวงแก้วที่เจียระไนแล้ว ใสสะอาดไม่มีรอย ขีดรอยร้าว สว่างเย็นตาเย็นใจ ขนาดประมาณเท่าฟองไข่แดง ของไข่ไก่ หรืออย่างโตก็ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณหนึ่ง คืบ เมื่อใจหยุดถูกส่วนเข้า ในที่สุดจะมีรัศมีสว่างรอบดวง NATIAN bene Kalyanamitra.org ๒๙