การโต้เถียง : หน้า 47/124

การโต้เถียง (Argument) โดย พลตรีหลวงวิจิตรวาทการ (คัดมาจากหนังสือมันสมอง ของหลวงวิจิตรวาทการ) การโต้เถียงนั้น ตามธรรมดาเป็น สิ่งที่เราไม่ควรทำเพราะมีน้อยคนนักที่จะ โต้เถียงได้ด้วยความสงบ การโต้เถียง มักจะทำให้เกิดความขัดข้องหมองใจ หรือ มึนตึงห่างเหินกันไป กลายเป็นเครื่อง ทำลายมิตรภาพในระหว่างบุคคล เรา อาจจะเถียงชนะ แต่ถ้าเราเถียงชนะบ่อย เข้าแล้ว เพื่อนของเราจะน้อยลงไปทุกที คนที่เถียงแพ้เรา และจำนนแก่ถ้อยคำ อาจทำให้เขาหยุดเถียงเราต่อไป แต่ไม่ แปลว่าเขารู้สึกตัวและเห็นชอบตามถ้อยคำ ของเรา ยิ่งในการโต้เถียงกับผู้ที่อยู่สูงกว่า เราด้วยแล้ว ถึงแม้เราจะคิดถูกพูดถูก สักเพียงไร ก็จะเอาชนะด้วยเหตุผล ถ้อยคำของเราเท่านั้นหาได้ไม่ จำต้องมี วิธีอื่นประกอบด้วย เพราะฉะนั้นในบทเรียน เรื่องการโต้เถียงนี้ เราจึงมีข้อที่จะพิจารณา อยู่ ๓ ประการคือ เสียเลย ๑. เรื่องชนิดใด ที่เราไม่ควรโต้เถียง ๒. ในการโต้เถียงจะทำอย่างไร จึงจะได้ผลที่ต้องการ และมิให้เสียทาง ไมตรีด้วย ๓. มีวิธีใดบ้างที่จะช่วยให้เรา สามารถเอาชนะในการโต้เถียง ข้อสาคัญที่เราจะโต้เถียง ให้ได้ผล และมิให้เสียทางไมตรี เกิดบาดหมางกันนั้น เราจำเป็น จะต้องยอมรับว่า ข้อเถียงของฝ่าย ปรปักษ์นั้นถูกต้องอยู่ แต่ยังมี อย่างอื่นอีกที่เขาลืมนึก หรือที่เขา ปล่อยให้เลยไปเสียด้วยความพลั้ง เผลอ ไม่ได้เก็บเอามานึก แต่ต้อง ไม่ลืมพูดว่า ความคิดความเห็น ๑. เรื่องที่เราไม่ควรโต้เถียงเสียเลย ก. เรื่องที่ไม่เป็นแก่นสาร เวลาของ เรามีน้อยและกิจการที่เราต้องทำมีอยู่มาก ถ้าหากเราจะเอาเวลาของเราไปใช้ในการ โต้เถียง สิ่งซึ่งถึงแม้เราจะเอาชนะได้ ก็ ไม่ยังประโยชน์อันใดให้เกิดแก่เราเลย ดังนี้แล้ว ก็ได้ชื่อว่าเราเอาเวลาไปใช้ใน การเหลวแหลก และเราควรตีราคาเวลา ของเราให้มากกว่านั้น ฉะนั้นก่อนที่เรา จะโต้เถียงเรื่องอะไรควรพิจารณาเสียก่อน ว่า จะมีประโยชน์อะไรบ้างสำหรับการ โต้เถียงเช่นนั้น ถ้าเห็นว่าไม่เป็นสาระอัน ใดแล้ว ใครจะเข้าใจอย่างไรก็ควรปล่อย ให้เขาเข้าใจไปเถิด ปัญญาของเราเป็น สิ่งที่มีค่าควรเมือง หาบังควรที่จะเอาไป หมกกับโคลนตมเช่นนั้นไม่ ข. มีปัญหาเรื่องที่จะตกลงกันไม่ได้ เช่น ปัญหาที่ว่าศาสนาไหนดี บ้านเมือง ของใครเจริญกว่ากัน อาชีพทางไหนจะดี กว่ากัน หรือปัญหาที่ปราศจากเหตุผล ดังที่กล่าวมาแล้วในบทต้น ๆ เช่นว่า กลางวันมีก่อนกลางคืน หรือกลางคืนมี ก่อนกลางวัน ไก่เกิดก่อนไข่ หรือไข่เกิด ของเขานั้นมีข้อที่ถูกต้องดีอยู่มาก ก่อนไก่ ดังนี้เป็นสิ่งที่จะตกลงกันไม่ได้ ยิ่งเป็นปัญหาที่เกี่ยวกับความดีของศาสนา กัลยาณมิตร ๔๕