พระราชปฏิปทาของพระเจ้าอโศก : หน้า 95/113

66 คราวหนึ่ง เกิดพระราช ศรัทธาแก่กล้า ถึงกับสละ ราชสมบัติออกผนวชเป็น ภิกษุอยู่ชั่วกาลหนีบ แล้ว จึงปริวัตรเพศออกมา เสวยราชย์ใหม่ พระราช ปฏิปทาวันนี้ นับว่ากลายเป็น แบบแผนบิดประเพณี ของพระมหากษัตริย์ W เขตประเทศเนปาลมีข้อความว่า ระมหาราชทรงปสาทะ พระพุทธเจ้า พระธรรมเจ้า พระสงฆ์เจ้า ศรัทธาในพระพุทธธรรม มากมายเพียงไร ฯลฯ” ดังจารึกเสาศิลาซึ่งอยู่ใน นอกจากทรงประกาศพระองค์ เป็นผู้เลื่อมใสในพระศาสนาแล้ว ยัง “พระเจ้าปิยทัสสี หลังจากทรง ปรากฏว่ามีอยู่คราวหนึ่ง เกิดพระราช เป็นกษัตริย์ผู้เรืองอานุภาพ (ราชาภิเษก) ศรัทธาแก่กล้า ถึงกับสละราชสมบัติ แล้ว ๑๔ ปี ทรงสถาปนาพระสถูปของ ออกผนวชเป็นภิกษุอยู่ชั่วกาลหนึ่ง แล้ว พระโกนาคมน์พุทธเจ้าเพิ่มเติมใหม่เป็น จึงปริวัตรเพศออกมาเสวยราชย์ใหม่ สถูป และเมื่อปีที่ ๒๔ แห่งรัชสมัย ได้ พระราชปฏิปทาอันนี้ นัยว่ากลายเป็น เสด็จมาสักการบูชาด้วยพระองค์เอง” แบบแผนนิติประเพณีของพระมหา ณ เสาศิลาจารึกอีกต้นหนึ่งในแถว กษัตริย์ที่นับถือพระพุทธศาสนาเจริญ ถิ่นเดียวกัน เป็นเสาศิลาซึ่งพระเจ้าอโศก รอยตาม ศิลาจารึกกล่าวว่า โปรดให้สร้างขึ้นไว้ในลุมพินีวันสถาน “ข้าได้เป็นอุบาสกอยู่กว่า ๒ ปี ประสูติของพระพุทธองค์ มีข้อความว่า ครึ่งโดยมิได้พยายามปฏิบัติธรรมให้ดียิ่ง “สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวผู้เป็นที่รัก ครั้นนับแต่ข้าได้ไปอยู่ร่วมกับพระสงฆ์ แห่งทวยเทพ ราชาภิเษกแล้ว ๒๐ ปี (คือเสด็จออกผนวช) ระยะกว่าปี ข้าได้ เสด็จมาทรงนมัสการด้วยพระองค์เอง ณ รับผลรุดหน้าโดยธรรมอย่างดี” สถานที่นี้ ทั้งนี้ด้วยเหตุว่าพระศากยมุนี พุทธะได้ประสูติแล้วที่นี้ สมเด็จพระเจ้า อยู่หัวจึงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างศิลารูปม้า (?) และโปรดเกล้าฯให้สถาปนาเสาศิลา นี้ขึ้น เพื่อแสดงว่าสมเด็จพระภควัติผู้ สันสกฤตกล่าวตรงกันว่า พระเจ้าอโศก ควรบูชาพระองค์นั้นได้ประสูติแล้ว ณ ที่นี้ โปรดให้สร้างพระสถูปเจดีย์ ๘๔,๐๐๐ พระองค์โปรดบันดาลให้หมู่บ้านลุมพินี องค์ทั่วพระราชอาณาเขต คัมภีร์มหา พ้นจากการถูกเก็บส่วย (อย่างเมื่อก่อน) วังศะเล่าว่า พระเจ้าอโศกตรัสถามพระ และเก็บอยู่เพียง ๑ ใน ๔ ของผลที่ได้ ที่นับถือพระพุทธศาสนา เจริญรอยตาม เท่านั้น” พุทธศิลปะยุคพระเจ้าอโศก สร้างพระสถูป ๘๔,000 ในตำนานฝ่ายบาลี และฝ่าย โมคคัลลีบุตรติสสเถระว่า พระสัทธรรม มีอยู่สักเท่าใด? พระเถรเจ้าวิสัชนาว่า นอกจากนี้จารึกอื่นยังมีว่า พระสัทธรรมของพระบรมศาสดามีองค์ ๙ “สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวขอถวาย ประการ แบ่งเป็นขันธ์คือหมวดกอง ความนอบน้อมแด่คณะสงฆ์แห่งมคธ ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์ พระเจ้าอโศก และถวายอวยพรให้สงฆ์เจริญรุ่งเรืองมี จึงเกิดพระราชศรัทธาใคร่จะสร้างพระ สถูปเท่าจำนวนพระธรรมขันธ์ จึงสละ “ข้าแต่พระคุณเจ้าทั้งหลายเจ้ากู ราชทรัพย์จำนวน ๙๖ โกฏิ ให้คนไป ย่อมทราบดีแล้วว่า ตัวของข้าพเจ้าได้มี เที่ยวสร้างสถูปตามสถานที่ที่พระพุทธ อนามัยดี ความเคารพนอบน้อม และเชื่อมั่นใน องค์เคยเสด็จประทับ และตามหัวบ้าน พฤษภาคม ๒๕๓๖ กัลยาณมิตร ๙๒