ความหมายของเทวธรรม : หน้า 81/113

(07) ท่านเรียกผู้นั้นว่า เป็นผู้มีธรรมของเทวดาในโลก” - แล้วอธิบายขยายความในพระคาถาว่า “เทวธรรม คือ คุณธรรมสองประการด้วย กัน ได้แก่ หิริ และโอตตัปปะ หิริ คือความละอาย ต่อบาป โอตตัปปะ คือ ความเกรงกลัวต่อผลของ บาป หิริ มีเจตนาละอายต่อความชั่วสามประการ ด้วยกันคือ คิดชั่ว พูดชั่ว และทำชั่ว โดยปรารภ ตัวเองเป็นเหตุให้เกิดความละอาย โอตตัปปะ มีลักษณะเป็นความกลัวภัยจาก ผลแห่งความชั่วที่จะเกิดตามมาภายหลัง เช่น กลัวตกนรก กลัวคนติฉินนินทา เป็นเรื่องของ การปรารภผู้อื่นเป็นเหตุแ อุปมาดังว่า มีเหล็กสองก้อน ก้อนหนึ่งเป็น เป็นเหล็กร้อนแดง แต่ไม่เปื้อนอะไร เหล็กเย็นไม่ เป็นอันตรายแต่เป็นที่รังเกียจ ใคร ๆ จึงไม่ยอม หยิบซึ่งเปรียบเสมือนหิริ เหล็กร้อน ทำให้กลัวไม่กล้าแตะต้อง เพราะกลัวอันตรายจากความร้อนนั้น ซึ่งเปรียบ เสมือนโอตตัปปะ” เมื่อมหิสสาสกุมารได้อธิบายแจกแจงถึงความ หมายของหริ โอตตัปปะ อย่างละเอียดชัดเจนโดย นัยต่าง ๆ แล้ว ในที่สุดผีเสื้อน้ำก็เข้าใจซาบซึ้ง เกิดความเลื่อมใสศรัทธา ใคร่จะประพฤติธรรม ตามที่ได้ฟังทุกประการ แต่อย่างไรก็ตาม ความ เห็นแก่ตัวของผีเสื้อน้ำนั้นก็ยังไม่หมด จึงกล่าวแก่ มหิสสาสกุมารว่า “เอาเถิด เราเชื่อแล้วว่า ท่านเป็นผู้รู้เทวธรรม เหล็กเย็น แต่เปื้อนอุจจาระ เหล็กอีกก้อนหนึ่ง จริง เราอนุญาตให้ท่านดื่มและใช้น้ำในสระนี้ได้ พฤษภาคม ๒๕๓๖ กัลยาณมิตร ๒๙