ศิลปะในยุคพระเจ้าอโศก : หน้า 96/113

กระบวนช่างในยุคพระเจ้าอโศกว่าเจริญ รุ่งเรืองเพียงไร แต่มีที่ควรสังเกตอยู่ข้อ ใหญ่ว่า ภาพพระพุทธศาสนานั้น มิได้ ปรากฏภาพพระพุทธรูปเลย ทั้งนี้นัก โบราณคดีเขาสันนิษฐานว่า เป็นด้วย ชาวอารยันในสมัยโบราณไม่นิยมการ สร้างรูปเคารพ ชาวอารยันเพิ่งจะมา คิดสร้างรูปเคารพขึ้น ก็ตอนติดต่อถ่าย เทอารยธรรมกับพวกกรีกภายหลัง แม้ สมัยพระเจ้าอโศกจะมีการติดต่อสัมพันธ์ กับพวกกรีกแล้วก็จริง ฉะนั้นภาพพระ หัวเมืองต่าง ๆ พร้อมกับให้แบ่งพระบรม จดหมายเหตุธรรมจารึกของสมณะจีนที่ พุทธประวัติจึงปราศจากภาพพระพุทธรูป แต่ช่างในยุคนั้นก็มีวิธีแสดงภาพให้เรา เห็นได้เช่น ๑. ภาพประสูติ จำหลักเป็นภาพ สารีริกธาตุอัญเชิญไปบรรจุไว้ในพระสถูป เดินทางไปอินเดียครั้งปุรีมกาลมีจดหมาย พระนางสิริมหามายาประทับยืน พระกร ด้วยเท่าจำนวน ๘๔,๐๐๐ เฉพาะในพระ เหตุของสมณะฟาเทียน สมณะเสี่ยงจัง เหนี่ยวกิ่งต้น นครปาฏลีบุตร ซึ่งเป็นราชธานี โปรดให้ และสมณะอี้จิง ทั้ง ๓ ท่าน ล้วนกล่าว เหนี่ยวกิ่งต้นสาละ ไม่มีรูปพระกุมาร ๒. ภาพออกมหาภิเนษกรม จ๋า- สร้างพระวิหารใหญ่ชื่อ “อโศการาม” มี ถึงพระสถูปวิหารของพระเจ้าอโศก ใน หลักเป็นภาพม้ากัณฐกอัศวราชผูกเครื่อง ความวิจิตรงดงามภายใต้ความควบคุม บันทึกเรื่องประวัติของสมณะเสี่ยงจัง อานเปล่า ดูแลของพระเถระหนึ่งชื่อ พระอินทคุต ซึ่งเป็นนักธรรมจาริกเดินทางเข้าไปอินเดีย ๓. ภาพตรัสรู้ จำหลักเป็นภาพ เมื่อสร้างสำเร็จแล้วก็มีงานฉลองสมโภช เมื่อพุทธศตวรรษที่ ๑๑ เล่าไว้ว่า พระ- ต้นพระศรีมหาโพธิพฤกษ์ ภายใต้มีวชิร อย่างครึกครื้น ๓ วัน ทั่วพระราชอาณา สถูปเจดีย์ของพระเจ้าอโศกมีปรากฏตั้งแต่ บัลลังก์อาสน์ตั้งอยู่เปล่าๆ มีรูปพญามาร เมืองตักศิลา ทิศเหนือของอินเดีย ลงไป มาผจญ และนางธรณีปรากฏอยู่ บางที จักร ส่วนในคัมภีร์อโศกอวทานเล่าว่า จนกระทั่งถึงแคว้นมลกูฏใต้สุดของอินเดีย ก็ไม่มี พระเจ้าอโศกโปรดให้เปิดกรุพระบรมธาตุ ลักษณะสถูปมักสร้างเป็นอิฐและศิลา ทำ ๔. ภาพแสดงปฐมเทศนาจำหลัก ซึ่งพระเจ้าอชาตศัตรูบรรจุไว้ในพระสถูป เป็นรูปทรงบาตรคว่ำตั้งอยู่บนฐานสี่เหลี่ยม เป็นภาพวงล้อพระธรรมจักร มีรูปกวาง ใหญ่ด้านทิศตะวันออกของเวฬุวันวิหาร โดยรอบฐานมีที่เดินทำประทักษิณได้ส่วน หมอบอยู่ข้าง ๆ (รูปพระธรรมจักรและ แล้วโปรดให้แบ่งส่วนพระธาตุเที่ยวบรรจุ บนองค์สถูปก็สร้างเป็นฐานสี่เหลี่ยมคล้าย กวางหมอบนี้ วัดในประเทศทิเบตมัก ไว้ในพระสถูปที่พระองค์สร้างใหม่ทั่ว กับจะให้เป็นบัลลังก์ แล้วสร้างเป็นฉัตร นิยมนำไปสร้างเป็นเครื่องประดับบน ชมพูทวีป จำนวน ๘๔,๐๐๐ องค์ เรื่อง ปักไว้บนบัลลังก์นั้นอีกต่อหนึ่งรอบพระ หลังคาพระวิหาร ทำนองเดียวกับวัดใน สร้างพระสถูปวิหารนี้ควรเชื่อถือได้เป็น สถูปมีบริเวณก็ให้ทำเป็นรั้วเขตล้อมรอบ ประเทศจีนมักนิยมสร้างเป็นมังกรชิงแก้ว) ความจริงโดยแท้ พระสถูปโบราณที่ แกะสลักศิลาเป็นรูปเรื่องพระพุทธประวัติ ๕. ภาพเสด็จดับขันธปรินิพพาน ปรากฏในประเทศอินเดียจนกระทั่งบัดนี้ หรือเรื่องราวในชาดก ภาพจำหลักนั้น จำหลักเป็นภาพอาสนะเปล่าระหว่างต้น สร้างครั้งพระเจ้าอโศกเสียแหละมาก ใน งดงามนักหนา ทำให้เราทราบศิลปะ สาละ มีรูปพระสาวกประกอบ หรือ ๙๔ กัลยาณมิตร พฤษภาคม ๒๕๓๖