เงาของคน : หน้า 63/113

หากใครกล้าที่จะยื่นหน้าออกมาดูให้ชัด ประจักษ์แก่ตาละก็ จะต้องมองเห็น เงาที่น่าจะเป็นเงาของคน ทอดทาบ ลงไปบนทางเดิน บ้างก็ว่าเป็นกลแห่ง ภูตผีปีศาจ บ้างก็ว่าเป็นเพราะความ ปรารถนาอันแรงกล้าของประดาผู้ทุ่ม ทอดกำลังกาย กำลังใจ กำลังความ คิดรังสรรค์บรมพุทโธไว้เพื่อบูชาต่อ “พระพุทธเจ้าผู้เป็นใหญ่” ที่ยังเวียน ว่ายผูกพันอยู่กับการสร้างและการบูชา บ้างก็ว่าเทวาทั้งปวง ได้แก่ภุมมะเทวา รุกขเทวา อากาศเทวา และดวงจิตทั้ง หลายต่างหากที่อาศัยใช้ความปรักหัก พังแต่ภายนอกแห่งบรมพุทโธนี้เป็นที่ ประกอบกิจที่เป็นกุศลอันเรืองรอง ที่ ผองมนุษย์ผู้สร้างทั้งหลายหมดโอกาส ที่จะเข้ามาใช้ได้ดังจินดา ยิ่งไปกว่านั้น เมื่อเริ่มต้นค้น ภาพหินสลักที่ผนังด้านหนึ่งในบรมพุทโธ แสดงให้เห็นถึงความแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง ระ หว่างสภาพชีวิตครอบครัวอันอบอุ่น (ทางขวามือ) กับพฤติกรรมอันไม่น่าดูของเหล่านักเต้นนักดื่ม และพวกอันธพาล (ทางซ้ายมือ) พบบรมพุทโธใหม่ ๆ มีการรื้อฟื้น ทำนุ บำรุง เล่ากันว่าในวาระแห่งคืนเดือน เพ็ญ ใครที่บังเอิญเดินเข้าไปในบริเวณ เจดีย์ จะสามารถมองเห็นภาพแกะ สลักนูนต่ำ เป็นเรื่องราวต่าง ๆ ในชาดก เรื่องของโอวาท เรื่องของบาปบุญคุณ โทษที่มีอยู่โดยรอบฐานเจดีย์เป็นชั้น ๆ ไปนั้น ปรากฏเป็นความเคลื่อนไหว คล้ายหนังใหญ่หรือตะลุงกระนั้น และในยามค่ำคืน ถ้าใครหาญ กล้าขึ้นไปเดินเล่นในบริเวณประทักษิณ มักจะมีความรู้สึกคลับคล้ายกับว่ามี ดวงตาทรงพลังหลายสิบคู่ กำลังจับ จ้องมองดูอยู่ หรือคล้ายกับว่ามีใคร สักคนสองคนกำลังเดินตามอยู่ข้างหลัง ที่หากหันหลังไปดูก็จะพบแต่ความว่าง เปล่า หรือรู้สึกราวกับว่ามีคนแอบมอง อยู่ตามหลืบองค์พระ หรือว่าหลังพระ สิงหาคม ๒๕๓๖ กัลยาณมิตร ๖๑