พัฒนาการของพระพุทธรูป : หน้า 86/164

พื้นที่ ดังจะเห็นได้ว่าเกิดการสร้าง แปรออกไปเป็นพระพุทธรูปของพระ ศากยมุนี พระโพธิสัตว์ พระธรรมกาย รวมเลยไปถึงพระพุทธรูปที่แสดงกิริยา ท่าทางต่างๆ ที่เรียกกันว่า “ปาง” ด้วย การพัฒนาของพระพุทธรูปใน ประเทศอินเดีย แบ่งออกเป็นสกุลต่างๆ ดังนี้คือ คันธาระ มยุรา อมราวดี คุปตะ ปาละวะ ปาลา เสนะ และโจฬะ เพียงแต่ผู้เขียนไม่อาจกำหนดเวลาที่ แน่นอนลงได้ โดยเฉพาะในยุคสมัย ของคันธาระ เนื่องจากยังไม่มีความ สามารถลงความเห็นที่ตายตัวได้ นอก จากพออาศัยหลักฐานได้คร่าวๆ ว่าน่า ส่วนในประเทศไทย พัฒนาการของสกุลช่างมีดังต่อไปนี้ จะอยู่ในช่วงประมาณ ๕๐๐ ปี หลัง ทวารวดี พุทธศตวรรษที่ ๑๐-๑๖ ศรีวิชัย ** ๑๓-๑^ จากที่พระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพ- พาน และรัชสมัยนี้ยังเป็นช่วงแห่ง หริภุญชัย 5* QB-Q3' ลพบุรี ๑^-๑^ 5* ลูทอง ๑๓-๑๙ สุโขทัย ๑^-๒๐ เชียงแสน หรือล้านนา ๑๐-๒๐ อยุธยา พุทธศักราช รัตนโกสินทร์ ๑๗๓-๒๓๑๐ ๒๓๒๕-ปัจจุบัน ความเจริญที่ยาวนานที่สุดของกษัตริย์ ผู้ที่เป้นพุทธศาสนูปถัมภกก็ว่าได้ สำหรับผู้เขียนนั้น เชื่อว่าการ สร้างพระพุทธรูปน่าจะแบ่งออกไปเป็น สองลักษณะคือ สร้างตามลักษณะพระ รูปกาย อันได้แก่ลักษณะมหาบุรุษทั้ง ๓๒ ประการ และลักษณะของพระ- ธรรมกาย กายตรัสรู้ธรรมของพระ กัลยาณมิตร ๘๔ พฤศจิกายน ๒๕๓๘