มโหสถบัณฑิต : หน้า 139/164

พระมโหสถ 1501 : สานวนเก่า ภาพ : พุทธสิธป์ ความเดิม มโหสถบัณฑิตรับเอาหัวกะโหลกมาพิจารณาดู ก็ทราบว่า หัวกะโหลกผู้ชายมีลักษณะ แสกตรงกลางตรงไปถึงท้ายทอย ส่วนหัวกะโหลกผู้หญิงแสกคิดเหมือนกับกริช จึงให้ชาวบ้าน ไปกราบทูลพระราชาตามนั้น พระองค์ทรงโสมนัสตรัสแก่อาจารย์จะรับมโหสถบัณฑิตเข้ามา ในพระราชวัง ปุโรหิตก็คัดค้านเช่นเดิม และให้ทดลองด้วยการจับงู ๒ ตัวจากรูเดียวกัน ให้ บอกว่าตัวไหนเป็นตัวผู้หรือตัวเมีย ด้วยปัญญาของมโหสถก็ทราบว่า งูตัวผู้มีหัว หาง และตัว ใหญ่ สำหรับงูตัวเมีย หัว หาง และตา มีลักษณะเรียวรี ต่อมามีพระราชสาส์นจากพระราชา มาถึงชาวบ้านปัจจิม ให้ส่งสัตว์ที่มีสีขาว มีหัว ตา เท้า และส่งเสียงดังในเวลากลางคืน ด้วย ปัญญาของมโหสถก็ทราบว่า สัตว์ที่พระราชาต้องการคือ ไก่เผือก ชาวบ้านจึงส่งไก่เผือกมา ถวายถูกต้องตามพระราชประสงค์ กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘ กาพย์ยานี ๑๑ รี!ศราขเทวา เมื่อนั้นพระราขา คิดจินดาถึงมณี จุติลงมา จากสวรรค์ด้วยคื ด้ายเท่านั้น ไม่มี พระพันปีตรึกนึกใน มาเอากำเนิด เกิดในโลกิ ด้ายขาดอยู่ในแก้ว ข้านานแล้วจนนี้ๆใจ สกุลเศรษฐี ประจิมคามา เอาออกก็มีได้ งักลงไม่ขาวคามา คือเจ้ามโหลถ ขาวคามวาสี ถ้าใครซึ่งปัญญา เลิศล้าปรากฏ ด้วยพระปัญญา จงร้อยแก้วนี้นา อย่าได้ช้าลงไปพลัน คือพระพุทธเจ้า แห่งเรานี้นา ถ้าว่าร้อยมีได้ โทษนั้นไซร้จะกวดขัน ตรัสธรรมเทศนา แต่ขาติก่อนไกล ขาวบ้านทั้งหลายนั้น จงช่วยกันร้อยมณี เรื่องราวทศชาติ อำมาตย์รันนัญขา ก้มกรานลาพระพันปี แจ้งในนินาด อุนาศกอฺนาฬิกา รูปนี้ผูกไว้ นักปราชญ์แก้ไข รันเอาดวงมณี ไม่ทนทถึงคามา จงมาแจ้งใจ จึงยื่นดวงแก้วใบ้ แล้วนอกไม่ด้วยวาจา ตามในนาลิ ขาวบ้านทั้งนั้น อย่าได้ข้าร้อยมณี กัลยาณมิตร พฤศจิกายน ๒๕๓๘ O