มโหสถพระกุมาร : หน้า 140/164

จงรับไว้ฉับพลัน เอาแล้วนั้นไปทันที ให้หาโคตัวใหญ่ จึงสั่งให้มาขัดเขา ให้แก่บุตรเศรษฐี มโหลถพระกุมาร แล้วเอาน้ำมันทา อย่าได้ขาให้เงา เมื่อนั้นเจ้าบัณฑิต จึงพินิจดูอาการ ส่วนตัววัวนั้นเล่า จึงให้เอาขมิ้นทา แล้วว่าแก่ชาวบ้าน จะลนลานกลัวทำไม สำเร็จเร็วทันใจ ส่งออกไปยังคามา จงเอาน้ำผึ้มา อย่าได้ข้าจงเร็วไว โคผู้ตัวนี้นา มิครรภ์มาช้านาน ชาวบ้านเอามาให้ บัดเดี่ยวใจไม่ข้าที มงคลศุภราช งามสะอาดใครจะปาน ครั้นได้น้ำผึ้งมา เจ้าจึงทาด้ายด้วยดี ให้คลอดลูกอย่านาน ให้ชาวบ้านส่งเร็วพลัน ด้ายเก่าในมณี พระพันปีทาโดยพลัน ตั้งครรภ์มาหลายเดือน มิคลอดเคลื่อนออกจากครรภ์ เจ้าจึงเอาด้ายใหม่ ลอดเข้าไว้ให้ดีดกัน ชาวบ้านจงดีดกัน ลูกโคนั้นให้ออกมา แล้วทาน้ำผึ้งพลัน ด้ายใหม่นั้นทาด้วยดี ล้าว่าออกมิได้ จักปรับไหมตามโทษๆ ให้ มด้ายดั่งนํ้าจิต ลมความดีดประสิทธิดี ให้ลงพระอาญา ชาวคามาสิ้นทุกคน เดชด้วยบารมี พระพันปีจ้าปรีขา อ่ามาตย์จงโคไป จึงส่งให้บัดเดี่ยวดล มดได้กินน้ำผึ้ง หมู่มดจึงเข้าลากพา บอก งอนุสนธิ 1หมอนแต่ต้นแล้วส่งไป ด้ายเก่านั้นเล่านา มดมันคร่าไปด้วยดี ชาวคามวาลี ร้คดีก็ตกใจ ด้ายใหม่อันจําลอง มดลากคลองช่อมณี จึงรับโคนั้นไว้ แล้วส่งให้พระกุมาร ตลอดไปได้ด้วยดี พระภูมิให้อามา เมื่อนั้นเจ้าบัณฑิต จึงมาดีดในวิญญาณ เมื่อนั้นมโหลถ อันปรากฏด้วยปัญญา จึงถามแก่ชาวบ้าน แต่โบราณมิฤๅนา จึงให้ขาวคามา เร็วอย่าข้าไปถวาย โคผู้นี้เล่าไชร้ แต่ก่อนไฒิครรภา ขาวบ้านทั้งหลายนั้น จึงขวนกันไปมากมาย เห็นมีป้างกุๅนา แต่ก่อนมาในโลกีย์ บังคมพระฤๅลาย แล้วถวายแล้วมณี ขาวบ้านบอกเขา แต่เกิดมาไม่เห็นมิ วิเทหราขา พระผ่านฟ้ามายินดี ย่อมเป็นประเพณี โคคาวีเต่โบราณ ตรัสถามไปทันที ร้อยมณีดีอตัวใคร เมื่อนั้นเจ้าบัณฑิต จึงมาดีดในวิญญาณ ขาวคามวาลี ทูลคดีไปทันใด จักตอบราชสาล้น จัดขาวบ้านให้เข้าไป ร้อยแล้วอันเร็วไว มโหลถพระกุมาร จัดคนแกล้วกล้า มิปัญญาอันฉับไว ลมเด็จพระจอมไตร น้ำพระทัยให้ขึ่นบาน ท่านนี้จงเข้าไป สู่กรุงไกรพระพารา ตรัสถามแก่อาจารย์ จะดีดอ่านอย่างไรดี จัดแจงแต่งขึ่งกาย แล้วสยายจึ่งเกศา จะให้ไปรับมา ยังพาราพระบุรี ร่ำไรให้โศกา อย่างคนป่าอย่าพาที มโหลถเด็กเจ็ดปี ร้อยมณีส่งเข้ามา อุตส่าห์ต่อยเซซัง ครั้นถึงวังพระพันปี เลนกทูลมินาน ขัดโองการพระบัญชา ให้ห้าวเห็นด้วยดี พระภูมิธอตามพลัน ได้โปรดจึ่งเกศา พระผ่านฟ้าอย่าร้อนรน จึงทูลแก่ราชา ว่าบิดาขามิครรภ์ จะลงโคศุภราช อันองอาจเป็นมงคล ยากจนหันแปรผัน พระทรงธรรม์กรุณา ออกไปให้ขาวพล จะประจญลองลีบไป ไมหมอตาแย จักผันแปรครรภ์บิดา เอาโคศุภราชมา ตามบัญชาอย่านอนใจ ด้วยเหตุดั่งนี้นา พระผ่านพิาทราบคดี กัลยาณมิตร/ ๑๓7 พฤศจิกายน ๒๕๓๘