อาณาจักรขอมในยุคเมืองพระนคร : หน้า 69/116

A ท ยงไปในสามลหัสวรรษ : จิรวัฒน์ ภู่เพียงใจ ตอนที่ ๔ ๔ ท่องเมืองพระนคร อาณาจักรขอมในยุคเมืองพระนครระหว่างพุทธ ศตวรรษที่ ๑๔-๒๐ นั้น ได้มีการย้ายเมืองหลวงกันหลาย ครั้ง ได้แก่ อินทรปุระ หริหราลัย อมเรนทรปุระ มเหน พรปุระ ยโศธรปุระ และพนมเปญ เป็นต้น ซึ่งการย้าย เมืองหลวงแต่ละครั้งย่อมมีการสร้างปราสาทราชวังและ ศาสนสถานต่างๆ เป็นอันมากด้วยเช่นกัน ดังนั้นแถว เมืองเสียมเรียบจึงมีโบราณสถานอยู่เป็นร้อยๆ แห่ง เพราะเมืองหลวงเก่าๆ หลายแห่งก็มักจะย้ายไปย้ายมา อยู่ในย่านนี้เป็นส่วนใหญ่ บางแห่งอยู่ห่างกันเพียงแค่ ๓-๔ กิโลเมตร บางแห่งที่อยู่ไกลออกไปถึง ๕๐-๖๐ กิโลเมตร ก็มี เมื่อมีโบราณสถานมากมายขนาดนี้จึงเป็นไปไม่ ได้ที่พวกเราจะเที่ยวชมให้ทั่วถึงได้ภายในเวลาวันเดียว ฉะนั้นเป้าหมายของพวกเราจึงอยู่นครวัดกับนครธมแหล่ง โบราณสถานกลุ่มเมืองพระนครอันเป็นที่ตั้ง ๅ ตง ของ เมืองหลวงเก่ามายาวนาน และถ้าจะว่ากันตามจริง เพียง แค่โบราณสถานกลุ่มนี้หากจะดูกันให้ดีๆ แล้วผมว่าน่าจะ มีเวลาลักเดือนหนึ่งจึงจะพอ ก่อนอื่นเพื่อไม่ให้สับสนก็ต้องขอทำความเข้าใจ กันไว้ก่อนเกี่ยวกับคำว่า เมืองพระนคร, นครวัด และนครธม ซึ่งมีความหมายแตกต่างกันดังนี้ ด เมืองพระนคร (กธ^oī) หรือยโศธรปุระ หมาย ถึงราชธานีที่พระเจ้ายโศวรมันที่ ได้ทรงสร้างขึ้นใน พุทธศตวรรษที่ ๑๕ ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงโยกย้ายหรือมี ศูนย์กลางสืบเนื่องต่อกันหลายแห่ง เช่นที่ปราสาทพนม บาเค็ง และปราสาทบายน เป็นต้น นครวัด (Ang or W31) หรือปราสาทนครวัด หมายถึงคาสนสถานแห่งหนึ่งซึ่งตั้งอยู่ทางทิศใต้ภายใน เมืองพระนคร สร้างในพุทธศตวรรษที่ ๑๗ โดยพระเจ้า สุริยวรมันที่ ๒ เนื่องจากเป็นศาสนสถานที่มีขนาดใหญ่ มากจนทำให้เกิดความเข้าใจผิดคิดว่าเป็นนครหรือเมืองๆ หนึ่งจึงเรียกว่านครวัด อีกทั้งคำว่า “วัด” นั้นก็เป็นคำที่ เรียกศาสนสถานแห่งนี้เพราะถูกแปลงจากเทวลัยของ ศาสนาฮินดูมาเป็นวัดในพระพุทธศาสนาเมื่อตกอยู่ภายใต้ การปกครองของไทยตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา สรุปว่า กัสอาณ ะเร สิงหาคม พ.ศ. ๒^®- ๖๓