การจมลงสู่อเวจีมหานรก : หน้า 87/116

กันลงอาบน้ำในสระนั้น ส่วนพระเทวทัต ก็ลุกขึ้นนั่งอยู่บนเตียง ห้อยเท้าทั้งสอง ลงถึงแผ่นดิน ในขณะนั้น พื้นปฐพีก็แยก ออกเป็นช่อง สูบเอาเท้าทั้งสองแห่งพระ เทวทัตลงไปโดยลำดับ ๆ จมลงไปในแผ่น ดินตราบเท่าถึงอัฐิหนุ (คาง) ยังตั้งอยู่ บนปฐพี พระเทวทัตจึงกล่าวว่า ข้าพระพุทธเจ้าขอถวายอัฐิคางนี้ บูชาพระสัพพัญญู ผู้เป็นบรมครูขันใหญ่ ยิ่งกว่าเทพดาทั้งปวง อาจทรมานเสีย ซึ่งนรชาติทั้งหลายให้หายพยศอันหยาบ ข้า ดุจนายสารถีทรมานม้าพยศให้เรื่อง เป็นวันดี และข้าพระพุทธเจ้านี้ ขอถึง ซึ่งพระพุทธองค์ ผู้ทรงสดบุญลักษณะ แลพระสมันตจักษุญาณ เป็นที่พึ่งที่ พำนัก ณ กาลบัดนี้ ด้วยอานิสงส์ซึ่งถวายอัฐิหนุนี้ เป็น ปัจจัยจะให้พระเทวทัตได้ตรัสรู้เป็นพระ ปัจเจกพุทธเจ้านามว่า อัฏฐิสสระ ใน อนาคตที่สุดแสนกัป เมื่อพระเทวทัต กล่าวพระคาถาพอสิ้นคำแล้ว ก็จมลงไป บังเกิดในอเวจีมหานรก พระสงฆ์ทั้งปวง จึงเจรจาแก่กันว่า พระเทวทัตจะมาถึง ที่นี้แล้ว ก็ไม่ได้เห็นพระบรมศาสดา เพราะตนเองจมลงสู่มหาปฐพี พระพุทธ องค์จึงตรัสเทศนา หัตถิราชชาดก ขันติ วาทชาดก และจุลธัมมปาลชาดก แสดง เหตุแห่งพระเทวทัตอันพระธรณีสูบลงไป ไหม้อยู่ในอดีตกาล เมื่อพระเทวทัต ตกอเวจีมหานรก แล้ว ภิกษุผู้เป็นพวกของพระเทวทัต และพวกอัญญเดียรถีย์ทั้งหลาย ได้ พากันโพนทะนาว่า พระเทวทัตถูกพระ สมณโคดมสาปแช่ง จึงถูกแผ่นดินสูบ คนทั้งหลายได้ฟังดังนั้นแล้ว พวกไม่ “เป็นคำเรียกนักบวชนอกพระพุทธศาสนา ส่วนพระเทวทัตก็ลุก ขึ้นนั่งอยู่บนเตียง ห้อยเท้าทั้งสองลงถึง แผ่นดิน ในขณะนั้น พื้นปฐพีก็ แยกออกเป็นช่อง สูบเอาเท้าทั้งสองแห่ง พระเทวทัต ลงไปโดยลำดับๆ จมลงไป ในแผ่นดินตราบเท่าถึง อัฐิทนุ (คาง) ยังตั้งอยู่บนปฐพี เลื่อมใสในพระศาสนา เกิดความสงสัย ขึ้นว่า ข้อนี้จะพึงเป็นเหมือนที่คนทั้ง หลายพูดหรือไม่ ภิกษุทั้งหลายได้กราบ ทูลพฤติการณ์นั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะตรัส ปฏิเสธความเข้าใจผิดของคนเหล่านั้นว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตถาคตไม่ให้การ สาปแช่งแก่ใคร ๆ เพราะฉะนั้น พระเทว ทัตจึงไม่ใช่ถูกเราตถาคตสาปแช่ง พระ เทวทัตตกนรกโดยกรรมของตนนั่นแหละ” ดังนี้จึงตรัสพระสูตรนี้โดยเป็นเหตุเกิด แห่งเรื่องนี้ อรรถกถาเทวทัตตสูตร บทว่า อเตกิจโฉ ความว่า เยียวยา ไม่ได้ อธิบายว่า แก้ไขไม่ได้ เพราะการ เกิดในอเวจีไม่มีการแก้ไข เหตุที่พระ เทวทัตเป็นผู้ไม่ควรที่พระพุทธเจ้าทั้ง หลายจะให้กลับใจ พระเทวทัต ชื่อว่า ปาปิจโฉ เพราะมีความปรารถนาลามก เป็นไป โดยประสงค์จะประกาศคุณความ ดี (ของตน) ที่ไม่มีอยู่ ภาวะของผู้มีความ ปรารถนาลามกนั้น ชื่อว่า ปาปิจฉา ถูกความปรารถนาลามกนั้น (ครอบงำ แล้ว) พระเทวทัตนั้นเกิดความปรารถนา ขึ้นว่า เราจักเป็นพระพุทธเจ้า เราจัก ปกครองหมู่สงฆ์, พระเทวทัตชื่อว่า มีมิตร เลวทราม เพราะมีมิตรเลวทราม คือ ลามก มีพระโกกาลิกะ เป็นต้น ภาวะ ของผู้มีมิตรลามกนั้น ชื่อ ปาปมิตตตา ถูกความเป็นผู้มีมิตรลามกนั้นครอบงำ แล้ว. บทว่า อุตตรกรณีเย ความว่า เมื่อ มรรคผลอันเป็นกรณียกิจเบื้องสูง อัน บุคคลพึงบรรลุด้วยฌานและอภิญญา อันตนยังไม่ได้บรรลุแล้วมีอยู่ อธิบายว่า ยังไม่ได้บรรลุมรรคผลนั้น ได้บรรลุธรรม เพียงเล็กน้อย คือเพียงฌานและอภิญญา Kalyanamitra.org Ga