การศึกษาเกี่ยวกับธรรมะ : หน้า 58/152

ธรรมชาติมาบรรจบกับกฎศีลธรรม ก็ จะทำให้เกิดธรรมชาติฝ่ายดีที่สมบูรณ์ และถูกส่วนอยู่ในกลางดวงใจ เกิดพลัง คอยควบคุมให้คิด พูด ทำ แต่ในสิ่งที่ถูก ต้องดีงาม อันจะส่งผลให้ชีวิตเจริญรุ่ง เรื่องไม่มีวันตกต่ำ และนั่นคือเป้าหมาย ของการเจริญภาวนา ซึ่งพระพุทธเจ้า ของเราทรงกระทำจนเป็นผลสำเร็จมาแล้ว ฉบับนี้ จะได้เสนอความคิดของ ชาวเยอรมันอีก ชื่อศาสตราจารย์ วิลเฮล์ม ไกเกอร์ และ นางแมกดาเลน ไกเกอร์ ภรรยา ทั้งสองได้รวบรวมค้นคว้า คำว่า “ธรรมะ” จากคัมภีร์บาลีต่าง ๆ เขียนลงในหนังสือชื่อ Pali Dhamma : vomehmlich in der kanonischen Literatur หนังสือเล่มนี้ได้รับคำยกย่องชมเชยว่า ให้ความรู้อันเที่ยงตรงแก่ผู้อ่าน และมีการ แปลคำว่า “ธรรมะ” เป็นภาษาเยอรมัน ไว้มากกว่า ๕๐ ความหมาย (เช่นเดียว กับนางริส เดวิดส์ ผู้ค้นคำแปลของ ธรรมะเป็นภาษาอังกฤษไว้ถึง ๕๐ ความ หมาย) เช่น “ธรรมะ” คือความดีงาม, บุญ, ฤทธิ์ เป็นต้น ไกเกอร์กล่าวว่า “จากถ้อยคำทั้งหลายในคัมภีร์บาลี ไม่มีคำใดมีความหมายเท่ากับคำว่า “ ธรรมะ” แม้กระนั้นก็ได้มีการแปลคำ ๆ นี้ออกไปต่าง ๆ นานา ชนิดจับอะไรไม่ ได้ แล้วยังเป็นความหมายที่ละเลยความ รู้สึกของจิตใจไปไม่มากก็น้อย ทำให้ เราหาคำแปลที่เหมาะสมที่สุดไม่ได้” แล้วเขาก็ได้กล่าวไว้ทำนองเดียว กับ เอช. เบ็คห์ และนางริส เดวิดส์ ว่า "ธรรมะ" เป็นคำที่หมายถึงความรู้ อันยิ่งใหญ่สูงสุด กว้างขวางไม่มีที่ ประมาณ และอยู่เหนือกฎเกณฑ์และ อำนาจของธรรมชาติ “ธรรมะ” ทำให้ พระพุทธเจ้าทรงได้ความเคารพสักการะ ในฐานะที่ทรงเป็นผู้รู้แจ้ง จากจุดนี้เอง จึงทำให้เราได้ทราบว่า "ธรรมะ" เป็น ศูนย์กลางแห่งความรู้ และความคิด ทั้งมวลในพุทธศาสนา ไกเกอร์เห็นว่า “ธรรมะ” คือ “ความจริง” ที่พระพุทธเจ้าทรงประจักษ์ แจ้งชัดอยู่ในพระทัยของพระองค์เองแล้ว เป็นสิ่งที่บรรลุได้ ถึงแม้จะเข้าใจหยั่งรู้ได้ ยากก็ตามที่ เป็นปรัชญาสูงสุด อยู่เหนือ ปรัชญาทั้งหลาย แล้วยกพุทธภาษิต ที่ว่า ธมฺโม หาว รกฺขติ ธมฺมจารี - ธรรมะย่อมคุ้มครองรักษาผู้ประพฤติ ธรรม “ธรรมะ” ในที่นี้ คือบุคคลที่อยู่ เหนือเราขึ้นไป เปรียบเสมือนเป็น “พระ เจ้า” ผู้ให้ความคุ้มครอง คำว่า “ธรรมะ” ถึงแม้จะเกิดขึ้นภายหลังแต่ก็มีความ สำคัญมากกว่าคำว่า “อาตมัน” และ “พรหมัน” ในลัทธิพราหมณ์ซึ่งมีก่อน พุทธศาสนามานานแล้ว ไกเกอร์ได้ เปรียบเทียบการใช้คำว่า “ธรรมะ” และ “พรหมัน” เช่น ธรรมจักร และพรหมจักร ธรรมยานและพรหมยาน, ธรรมภูติและ พรหมภูติ เป็นต้น คำว่า “ธรรมะ” และ “พรหมัน” ยังมีความหมายอยู่ในคำว่า “นิพพาน” อีกด้วย แล้วไกเกอร์ก็ยก พุทธภาษิตอีกบทหนึ่ง ที่แสดงให้เห็น การใช้คำว่า “พรหม” ในพุทธศาสนา : เอตท อตฺตนีย์ ภูต พฺรหมยาน อนุตตร แปลว่า “อัตตา เป็นเครื่องนำไปสู่ความ เป็นพรหมอันสูงสุด ผู้แปลขออธิบายว่า อัตตา (บาลี) ก็คือ คำว่า อาตมัน ในภาษาสันสกฤต นั่นเอง พุทธภาษิตบทนี้หมายความว่า “การอบรมตักเตือนตนด้วยตนเองย่อม นำไปสู่ความเป็นผู้ประเสริฐที่แท้จริง” ไกเกอร์ไม่มีเจตนาจะพูดว่า “ธรรมะ” ของพุทธศาสนา และ “พรหม” หรือ “พรหมัน” ในคัมภีร์เวทานตะโบราณ ของลัทธิพราหมณ์ หมายถึงสิ่งเดียวกัน แต่คำว่า “พรหม” หรือ “พรหมัน” นี้เข้า มาอยู่ในพุทธศาสนาได้ เพราะเหตุที่ว่า ชาวพุทธต้องการเผยแพร่ธรรมะออกไป ให้กว้างขวางในหมู่ชนผู้ยึดถือคำว่า “พรหม” และ “พรหมัน” เป็นชีวิตจิตใจ แล้วได้ปรับคำเหล่านี้ให้เข้ากับความเป็น จริงในพุทธศาสนาอย่างนิ่มนวล คำว่า “พรหม” หรือ “พรหมัน” แปลว่า ประ เสริฐ, สูงสุด พราหมณ์ก็ย่อมหมายถึง ผู้ประเสริฐ ผู้มีคุณธรรมอันสูงสุดด้วยการ ประพฤติธรรมนั่นเอง สิ่งใดที่ชาวพุทธ เห็นว่า ไม่ขัดกันและไปด้วยกันได้ ก็ย่อม รับสิ่งนั้นมาปรับใช้ในทางที่ถูกต้องและ เหมาะสม ดังเช่น คำว่า “อาตมัน” และ “พรหมัน” นี้ แต่น่าเสียดายที่ไกเกอร์มอง เห็นว่าพุทธศาสนาเป็นเพียงปรัชญา เท่านั้น ถึงแม้จะอยู่เหนือกว่า ปรัชญาอื่น ๆ ก็ตาม ความคิดนี้ น่าจะมีส่วนทำให้ชาวตะวันตกสมัย ต่อ ๆ มา จนกระทั่งถึงปัจจุบันนี้ เข้าใจผิดคิดว่าพุทธศาสนาเป็น เพียงปรัชญาสาขาหนึ่งเท่านั้น อ่านต่อฉบับหน้า ๔๘ Kalyanamitra.org