การถวายความรู้ : หน้า 109/152

๕. ปัดกวาดพระคันธกุฎี และ บริเวณพระคันธกุฎี ในราตรีกาล ท่านกำหนดใน ใจว่า เวลานี้พระผู้มีพระภาคคงจะ ทรงต้องการสิ่งนั้นสิ่งนี้หรือรับสั่ง นั้นรับสั่งนี้ แล้วท่านก็เข้าไปเฝ้า เมื่อเสร็จกิจแล้ว เป็นระยะ ๆ เมี จึงออกมาอยู่ยามหน้าพระคันธกุฎี กล่าวกันว่าท่านถือประทีปดวงใหญ่ อังคาสภิกษุด้วยโภชนาหารอันประณีต ด้วยพระองค์เอง แต่ระยะหลัง ๆ มา พระองค์ทรงลืม ภิกษุทั้งหลายคอยจน สายพระองค์ก็ยังไม่ทรงตื่นบรรทม ภิกษุ ทั้งหลายจึงกลับไปเสียเป็นส่วนมาก และ เมื่อเป็นเช่นนี้บ่อยเข้า ภิกษุทั้งหลายก็ ไม่มา คงเหลือแต่พระอานนท์องค์เดียว หมายให้พระอานนท์เป็นผู้ถวายความรู้ พระนางวาส ขัตติยาพระญาติของพระ ผู้มีพระภาคเรียนโดยไม่เคารพ คือศึกษา อย่างชัดไม่ได้ ส่วนพระนางมัลลิกาทรง ตั้งพระทัยศึกษาด้วยดี พระอานนท์นำ เรื่องนี้ขึ้นกราบทูลพระผู้มีพระภาค พระ พุทธองค์จึงตรัสว่า “อานนท์-วาจาสุภาษิตย่อมไม่มี ประโยชน์แก่ผู้ไม่ทำตาม เหมือนดอกไม้ ที่มีสีสวย สัณฐานดี แต่หากลิ่นมิได้ แต่วาจาสุภาษิต จะมีประโยชน์อย่าง มากแก่ผู้ทำตาม เหมือนดอกไม้ซึ่งมี สีสวยมีสัณฐานงาม และมีกลิ่นหอม เดินเวียนรอบพระคันธกุฎีของพระ ผู้มีพระภาคถึงคืนละ 4 ครั้ง อันว่าท่านพระอานนท์นี้ สามารถ ทำงานที่ได้มอบหมายดียิ่งนัก เมื่อได้รับ มอบหมายสิ่งใดจากพระพุทธองค์ แล้ว ท่านทำไม่เคยบกพร่อง เช่น ครั้งหนึ่ง พระเจ้าปเสนทิ โกศลทรงศรัทธา ปรารถนาจะถวาย อาหารแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นประจำ และทูลอาราธนาพระพุทธองค์ให้เสด็จ เท่านั้น เป็นธรรมเนียมในพระราชวัง ถ้าพระราชาไม่สั่ง ใครจะทำอะไรไม่ได้ เพราะฉะนั้นราชบริพารจึงไม่สามารถจัด อาหารถวายพระสงฆ์ได้ วันหนึ่งพระราชาตื่นบรรทมแต่เช้า สั่งจัดอาหารถวายพระเป็นจำนวนร้อย เมื่อ ถึงเวลาพระองค์เสด็จออกเพื่อถวายพระ กระยาหาร ทอดพระเนตรไม่เห็นพระอื่น เลย นอกจากพระอานนท์ซึ่งอดทนมา ทุกวัน เข้าวังทุก ๆ วัน พระจอมมุนี ทรงปฏิเสธ อย่างละมุนละม่อมว่า พระเจ้าปเสนที่ทรงพิโรธยิ่งนัก เสด็จไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคทันที กราบ ทูลว่า “พระองค์ผู้เจริญ สาวกของพระ อานนท์เอย! ธรรมที่เรากล่าว ดีแล้วนั้น ย่อมไม่มีผลมาก ไม่มี อานิสงส์มากแก่ผู้ไม่ทำตามโดย เคารพ ไม่สาธยายโดยเคารพ และ ไม่แสดงโดยเคารพ แต่จะมีผลมาก มีอานิสงส์ไพศาลแก่ผู้ซึ่งกระทำ โดยนัยตรงกันข้าม มีการฟังโดย เคารพเป็นต้น” “มหาบพิตร! ธรรมดาว่าพระพุทธ เจ้านั้นย่อมเป็นที่ต้องการของคนทั้ง หลายเป็นอันมาก ผู้จำนงหวังเพื่อทำ บุญกับพระพุทธเจ้าเป็นจำนวนมากอยู่ อนึ่งพระพุทธเจ้าไม่ควรไปในที่นิมนต์ เพียงแห่งเดียว ควรสงเคราะห์แก่คนทั่ว ไป” “ถ้าอย่างนั้น ขอพระองค์จงมอบ หมายให้เป็นหน้าที่ของภิกษุรูปใด รูปหนึ่งเป็นประมุข นำพระสงฆ์มารับ โภชนาหาร ในนิเวศน์ของข้าพระองค์ เป็นประจำเถิด” พระเจ้าปเสนทิโกศลทูล พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงมอบหมาย ให้เป็นหน้าที่ของพระอานนท์ นำภิกษุ จำนวนมากไปสู่ราชนิเวศน์เป็นประจำ ในสองสามวันแรก พระเจ้าปเสนทิทรง องค์ไม่เห็นว่า การนิมนต์ของข้าพระองค์ เป็นเรื่องสำคัญเลย ข้าพระองค์นิมนต์ พระไว้เป็นจำนวนร้อย แต่มีพระอานนท์ องค์เดียวเท่านั้นที่ไปรับอาหารจากพระ ราชวัง ข้าวของจัดไว้เสียหายหมด “มหาบพิตร พระสงฆ์คงจะไม่คุ้น เคยกับราชตระกูลกระมังจึงกระทำอย่าง นั้น มหาบพิตร สำหรับอานนท์นั้น เป็นบัณฑิต เป็นผู้เข้าใจเหตุการณ์ และมีความอดทนอย่างเยี่ยม เป็น บุคคลที่หาได้โดยยาก อีกครั้งหนึ่งพระเจ้าปเสนทิโกศล มีพระประสงค์ให้พระนางมัลลิกาฉัตร- มเหสี และพระนางวาสนาตยาราชเทวี ศึกษาธรรม พระพุทธองค์ทรงมอบ Kalyanamitra.org อ่านต่อฉบับหน้า