การศึกษาและการแสดงธรรม : หน้า 93/152

เรื่องนี้ขอเตือนไว้ด้วย เล่ากัน มาแต่โบราณแล้ว คือมีโยมคนหนึ่ง แต่เดิมเป็นพระมหาเปรียญได้หลาย ประโยคบวชอยู่หลายพรรษา ต่อมาได้ สึกออกไปโยมคนนี้ไม่มีค ไม่มีความเคารพ ในพระธรรมแต่จำธรรมะได้ดี คงเพราะ ความไม่เคารพในธรรมนี้เองจึงสึก ความที่ยังมีความคุ้นเคยกับวัด ต่อมา ก็มาวัดอีก แต่เนื่องจากมีความทะนง ตนว่ารู้ธรรมะมาก เวลาพระบวชใหม่ ๆ ขึ้นเทศน์ แกไม่นั่งฟังเหมือนคนอื่น เสียแล้ว นอนฟังอยู่กลางศาลา กระดิก เท้าลึก ๆ พอละโลกไปแล้ว ด้วยเวรที่ไม่ มีความเคารพในพระธรรม ตายแล้ว ไปเกิดเป็นงูเหลือม พวกเราระวังตัว อย่าไปเป็นอย่างนั้นนะ ข้อ ๔. “ภิกษุพึงทำความศึกษา ว่า เราจักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ นั่งรัดเข่า” คนกอดเข่า รัดเข่า คือ คนเจ้าทุกข์ ถ้าจะเทศน์จะสอนอะไร ต้องให้เลิก อาการกอดเข่าเสียก่อน จึงค่อยพูดค่อย สอนกัน ไม่อย่างนั้นไม่ไหวหรอก เสียเวลาเปล่า ใจเขายังไม่เปิดรับ ข้อ ๑๐. “ภิกษุพึงทำความศึกษา ว่า เราจักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ พันศีรษะ” ถ้าเป็นแขกก็พันศีรษะ คนไทยก็ สวมหมวก คนที่โพกศีรษะอยู่ ไม่เจ็บไข้ ได้ป่วยอะไร มาขอให้เทศน์ให้ฟัง อย่า เทศน์ ข้อ ๑๑. “ภิกษุพึงทำความศึกษา ว่า เราจักไม่แสดงธรรมแก่คนไม่เป็นไข้ คลุมศีรษะ” คนนั่งคลุมโปง ไม่เต็มใจไม่พร้อม จะฟัง ป่วยการเทศน์ ข้อ ๑๒. “ภิกษุพึงทำความศึกษา ว่า เรานั่งอยู่บนแผ่นดิน จักไม่แสดงธรรม แก่คนไม่เป็นไข้นั่งบนอาสนะ” ถ้าคนฟังนั่งอยู่ในที่สูง ปล่อยให้ ผู้เทศน์นั่งอยู่ข้างล่าง อย่าเทศน์ ในสมัย โบราณ กษัตริย์จะไปเรียนวิชาสำคัญ ๆ จากยาจก หรือพวกขอทาน (ขอทาน บางคนมีความรู้พิเศษ มีเวทมนตร์ เหมือนกัน) ยังต้องยอมนั่งอยู่ต่ำกว่า หรืออย่างน้อยต้องสูงเท่ากัน ถ้ากษัตริย์ นั่งอยู่ข้างบน บังคับให้เขานั่งสอน อยู่ข้างล่าง เขายอมตายดีกว่า ไม่ยอม สอนเด็ดขาด ถึงสอนให้ก็นำไปใช้ไม่ ได้ผลเพราะเกิดความดูถูกเขา ยัง การสอนธรรมะก็เช่นกัน ถ้าเขา ยังไม่แสดงความเคารพในธรรม ถือยศถาบรรดาศักดิ์อยู่ เรียนรู้ไป แล้วก็ไม่ศักดิ์สิทธิ์นำไปใช้ไม่ได้ ข้อ ๑๓. “ภิกษุพึงทำความศึกษา ว่า เรานั่งบนอาสนะต่ำจักไม่แสดงธรรม แก่คนไม่เป็นไข้นั่งบนอาสนะสูง” แม้ที่สุดแล้ว อย่าว่าแต่ปล่อยให้เรา นั่งกับพื้นเลย ต่อให้นั่งเก้าอี้ด้วยกัน ถ้าเก้าอี้เราต่ำกว่า ท่านก็ว่าอย่าไป สอน ข้อ ๑๔. “ภิกษุพึงทำความศึกษา ว่า เรายืนอยู่ จักไม่แสดงธรรมแก่คน ไม่เป็นไข้ ผู้นั่งอยู่ ถ้าจะฟังเทศน์ทั้งที ปล่อยให้เรา ยืนเทศน์แล้วเขานั่งฟัง แต่โบราณมา Kalyanamitra.org ๘๓