การแสวงหาความสุข : หน้า 6/120

นโม ตสส ภควโต อรหโต สมฺมาสมพุทธสสฯ (๓ ครั้ง) มตตาสุขปริจจาคา ปสเส เจ วิปุล์ สุข จเช มตตาสุข ธีโร สมปสส์ วิปุล สุขนติ ณ บัดนี้ อาตมภาพจักได้แสดงธรรมิกถา แก้ด้วย สุขที่สัตว์ปรารถนาจะพึงได้พึงแสวงหา ยิ่งใหญ่นัก ไม่มีใครปฏิเสธทุกทั่วหน้า สุขนี้สมเด็จพระบรมศาสดา ทรงรับสั่งด้วยพระองค์เอง เพื่อจะให้สัตว์แสวงหาสุขยิ่ง ขึ้นไป ไม่ใช่สุขเล็ก ๆ น้อย ให้ละสุขเล็กน้อยเสีย ให้ยึด เอาความสุขยิ่ง ๆ ขึ้นไป นี้เพราะเราท่านทั้งหลาย ทั้ง คฤหัสถ์บรรพชิต หญิงชายทุกทั่วหน้า เมื่อเกิดมาเป็น มนุษย์ทุกทั่วหน้าด้วยกัน แสวงหาสุขทุกหมู่เหล่า แม้สัตว์ เดียรัจฉานเล่า ก็ต้องแสวงหาสุขเหมือนกัน หลีกเลี่ยงจาก ทุกข์ แสวงหาสุขอยู่เนืองนิตย์อัตรา เพราะว่าสุขจะพึงได้ สมเจตนานั้น ผู้แสวงหาเป็นจึงจะได้ประสบสุขยิ่งใหญ่ ไพศาล ถ้าแสวงหาไม่เป็นก็ได้รับสุขเล็ก ๆ น้อย ๆ หาสมควรแก่อัตภาพที่เป็นมนุษย์ไม่ เหตุนี้ตามวาระ พระบาลีพระองค์ได้ทรงแสดงไว้ว่า มตตาสุขปริจจาคา ปสเส เจ วิปุล สุข แปลเนื้อความว่า ถ้าบุคคลพึงเห็น สุขอันไพบูลย์ เพราะละสุขอันน้อยเสีย หรือเพราะ ละสุขพอประมาณเสีย ผู้มีปัญญาเมื่อเห็นสุขอัน ไพบูลย์ ก็พึงละสุขพอประมาณเสีย นี่เนื้อความของ พระบาลีคลี่ความเป็นสยามภาษาได้เนื้อเท่านี้ ต่อแต่นี้จะอรรถาธิบายขยายความเป็นลำดับไป สุขเล็กน้อย กับ สุขไพบูลย์ นี้ เป็นใจความในพระ คาถานี้ สุข มีสุขตั้งแต่สุขเล็ก ๆ น้อย ๆ ไปเป็นลำดับ จนกระทั่งถึงสุขที่สุด สุขเล็กน้อย ก็สุขมนุษย์ที่อาศัยอยู่ ในสมัยทุกวันนี้ เป็นสุขเล็กน้อย สุขเทวดาก็สุขมากขึ้นไป เป็นชั้น ๆ เป็นสุขใหญ่ขึ้นไป เทวดา 5 ชั้นก็สุขขึ้นไปเป็น ลำดับ สุขมนุษย์ไม่เท่าสุขในจาตุมหาราช สุขในจาตุ มหาราชไม่เท่าสุขในดาวดึงส์ สุขในดาวดึงส์ไม่เท่าสุขใน ชั้นยามา สุขในชั้นยามาไม่เท่าสุขในชั้นดุสิต สุขในชั้น ดุสิตไม่เท่าสุขในชั้นนิมมานรดี สุขในชั้นนิมมานรดีไม่ เท่าสุขในชั้นปรนิมมิตวสวัตดี สุขในชั้นปรนิมมิตวสวัตดี ไม่เท่าสุขในพรหมปาริสัชชา สุขในชั้นพรหมปาริสัชชาไม่ เท่าสุขในชั้นพรหมปโรหิตา สุขในชั้นพรหมปโรหิตา ไม่เท่าสุขในชั้นมหาพรหมา สุขในชั้นมหาพรหมาไม่เท่า สุขในพรหมปริตตาภา สุขในชั้นพรหมปริตตาภาไม่เท่า สุขในชั้นอัปปมาณาภา สุขในชั้นอัปปมาณาภาไม่เท่าสุข ในชั้นอาภัสสรา สุขในชั้นอาภัสสราไม่เท่าสุขในชั้น ปริตตาสุภา สุขในชั้นปริตตาสุภาไม่เท่าสุขในชั้นอัปป มาณสุภา สุขในชั้นอัปปมาณสุภาไม่เท่าสุขในชั้นสุภ กิณหา สุขในชั้นสุภกิณหาไม่เท่าสุขในชั้นเวหัปผลา สุขในชั้นเวหัปผลาไม่เท่าสุขในชั้นอสัญญีสัตตา สุขใน ชั้นอสัญญีสัตตาไม่เท่าสุขในชั้นอวิหา อตัปปา สุทัสสา สุทัสสี อกนิฏฐา สุขในชั้นอกนิฏฐา ไม่เท่าสุขในชั้น อากาสานัญจายตนะ อากาสานัญจายตนะไม่เท่า สุขในชั้นอากิญจัญญายตนะ อากิญจัญญายตนะ ไม่เท่าสุขในชั้นวิญญาณัญจายตนะ วิญญาณัญจายตนะไม่ เท่าสุขในอากิญจัญญายตนะ อากิญจัญญายตนะ ไม่เท่าสุขในเนวสัญญานาสัญญายตนะ นี่ว่าในภพ ๓ ยังไม่ถึงนิพพาน แต่ว่าสุขเป็นลำดับ ไปดังนี้ ผู้แสวง หาสุขเกลียดจากทุกข์ อยากได้สุข ผู้ที่อยากได้สุขนั้น ต้องละสุขพอประมาณเสีย จึงจะพบสุขอันสมบูรณ์ยิ่ง ใหญ่ไพศาลเป็นลำดับขึ้นไป ละสุขเป็นประมาณเป็นไฉน มาเกิดเป็นในมนุษย โลก เป็นหญิงก็ดี เป็นชายก็ดี จงแสวงหาเถิด ความสุข อยู่ใน ทาน การให้ ยิ่งใหญ่ไพศาล ความสุขอยู่ในทาน กัลยาณมิตร / มิถุนายน ๒๕๓๐ Kalyanamitra.org