ธรรม 7 ข้อของคนดี : หน้า 85/120

คนสมบูรณ์แบบ (สมาชิกที่ดีของมนุษยชาติ) ตรงทางที่จะให้เจริญงอกงามบังเกิดผลดี ๔. มัตตัญญุตา รู้จักประมาณ คือ รู้จักพอดี เช่น รู้จักประมาณในการบริโภค รู้จักประมาณในการใช้ จ่ายทรัพย์ รู้จักความพอเหมาะพอดี ในการพูด การ ปฏิบัติกิจและทำการต่าง ๆ ตลอดจนการพักผ่อนหลับนอน และการสนุกสนานรื่นเริงต่าง ๆ ๕. กาลัญญุตา รู้จักกาล คือ รู้กาลเวลาอัน เหมาะสม และระยะเวลาที่พึงใช้ในการประกอบกิจ กระทำหน้าที่การงาน ปฏิบัติการต่าง ๆ และเกี่ยวข้องกับ ผู้อื่น เช่นรู้ว่าเวลาไหนควรทำอะไร และทำให้ตรงเวลา ให้เป็นเวลา ให้ทันเวลา ให้พอเวลา ให้ถูกเวลา เป็นต้น 5. ปริสัญญุตา รู้จักชุมชน คือ รู้จักถิ่น รู้จัก ที่ชุมนุม และชุมชน รู้การอันควรประพฤติปฏิบัติในถิ่น ที่ชุมชน และต่อชุมชนนั้นว่า ชุมชนนี้เมื่อเข้าไปหา ควรต้อง ทำกิริยาอย่างนี้ ควรต้องพูดอย่างนี้ ชุมชนนี้มีระเบียบวินัย อย่างนี้ มีวัฒนธรรมประเพณีอย่างนี้ มีความต้องการ อย่างนี้ ควรเกี่ยวข้อง ควรต้องสงเคราะห์ ควรรับใช้ ควรบำเพ็ญประโยชน์ให้อย่างนี้ ๆ เป็นต้น ๗. บุคคลัญญุตา รู้จักบุคคล คือ รู้จักและ เข้าใจความแตกต่างแห่งบุคคลว่า โดยอัธยาศัย ความ สามารถ และคุณธรรม เป็นต้น ใคร ๆ ยิ่งหรือหย่อน อย่างไร และรู้จักที่จะปฏิบัติต่อบุคคลอื่น ๆ ด้วยดีว่า ควรจะคบหรือไม่ ได้คติอะไร จะสัมพันธ์เกี่ยวข้อง จะใช้ จะยกย่อง จะตำหนิหรือจะแนะนำสั่งสอนอย่างไร จึงจะได้ผลดี ดังนี้เป็นต้น ธรรม ๗ ข้อนี้ เรียกว่า สัปปุริสธรรม แปลว่า ธรรมของสัปปุริสชน คือคนดี หรือคนที่แท้ ซึ่งมี คุณสมบัติของความเป็นคนที่สมบูรณ์ (อง. สัตตก. ๒๓/๖๕/๑๑๔) กัลยาณมิตร / มิถุนายน ๒๕๓๐ Kalyanamitra.org