คุณสมบัติของมนุษย์ที่สมบูรณ์ : หน้า 84/120

บทความพิเศษ โดยพระราชวรมุนี (ประยุทธ์ ปยุตฺโต) คนสมบูรณ์แบบ หรือมนุษย์โดยสมบูรณ์ ซึ่งถือได้ว่าเป็นสมาชิกที่ดีมีคุณค่าอย่างแท้จริง ของมนุษยชาติ มีธรรมหรือคุณสมบัติ ดังต่อไปนี้ ๑. ธัมมัญญุตา รู้หลักและรู้จักเหตุ คือรู้หลัก การและกฎเกณฑ์ของสิ่งทั้งหลาย ที่ตนเข้าไปเกี่ยวข้อง ในการดำเนินชีวิต ในการปฏิบัติกิจหน้าที่ และดำเนิน กิจการต่าง ๆ รู้เข้าใจสิ่งที่ตนจะต้องประพฤติปฏิบัติ ตามเหตุผล เช่น รู้ว่า ตำแหน่งฐานะ อาชีพ การงานของ ตน มีหน้าที่และความรับผิดชอบอย่างไร มีอะไรเป็น หลักการ จะต้องทำอะไรอย่างไร จึงจะเป็นเหตุให้บรรลุ ถึงผลสำเร็จที่เป็นไปตามหน้าที่และความรับผิดชอบ นั้น ๆ ดังนี้เป็นต้น ตลอดจนชั้นสูงสุด คือรู้เท่าทัน กฎธรรมดาหรือหลักความจริงของธรรมชาติ เพื่อปฏิบัติ ต่อโลกและชีวิตอย่างถูกต้อง มีจิตใจเป็นอิสระ ไม่ตก เป็นทาสของโลกและชีวิตนั้น ๒. อัตถัญญุตา รู้ความมุ่งหมายและรู้จักผล คือรู้ความหมาย และความมุ่งหมายของหลักการที่ตน ปฏิบัติ เข้าใจวัตถุประสงค์ของกิจการที่ตนกระทำ รู้ว่า หลักการนั้น ๆ มีความมุ่งหมายอย่างไร รู้ว่าที่ตนทำอยู่ อย่างนั้น ๆ ดำเนินชีวิตอย่างนั้น เพื่อประสงค์ประโยชน์ อะไร หรือควรจะได้บรรลุถึงผลอะไร ที่ให้มีหน้าที่ ตำแหน่ง ฐานะการงานอย่างนั้น ๆ เขากำหนดวางกันไว้ เพื่อความมุ่งหมายอะไร กิจการที่ตนทำอยู่ขณะนี้ เมื่อทำไปแล้วจะบังเกิดผลอะไรบ้าง เป็นผลดีหรือผลเสีย อย่างไร ดังนี้เป็นต้น ตลอดจนถึงขั้นสูงสุดคือรู้ความ หมายของคติธรรมดา และประโยชน์ที่เป็นสาระของชีวิต ๓. อัตตัญญุตา รู้จักตน คือ รู้ตามเป็นจริงว่า ตัวเรานั้น ว่าโดยฐานะ ภาวะ เพศ กำลัง ความรู้ ความ ถนัด ความสามารถ และคุณธรรมเป็นต้น บัดนี้เท่าไร อย่างไร แล้วประพฤติปฏิบัติให้เหมาะสม และรู้จักแก้ไข ปรับปรุงส่งเสริม ทำการต่าง ๆ ให้สอดคล้อง ถูกจุด KO Kalyanamitra.org กัลยาณมิตร / มิถุนายน ๒๕๓๐